Bakı və Aşqabad: Strateji tərəfdaşlıq möhkəmlənir

Azərbaycan və Türkmənistan arasındakı münasibətlər tarixi, mədəni və dini əlaqələrə, eləcə də Xəzər regionunun inkişafına dair ortaq bir baxışa əsaslanan strateji tərəfdaşlıqla xarakterizə olunur. Ölkələr enerji, nəqliyyat və ticarət sahələrində sıx əməkdaşlıq edir və müntəzəm olaraq yüksək səviyyəli görüşlər keçirirlər. Azərbaycan və Türkmənistan BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı və MDB də daxil olmaqla beynəlxalq forumlarda fəal əməkdaşlıq edirlər. Ölkə liderləri mütəmadi olaraq ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsi, viza prosedurlarının sadələşdirilməsi və parlamentlərarası əlaqələrin gücləndirilməsi məqsədilə danışıqlar aparırlar.

Azərbaycan və türkmən xalqları eyni köklərə, mədəniyyətə, qədim tarixə və adət-ənənələrə malikdirlər. Onlar eyni dil və dinə malikdirlər. Orta Asiya xalqları arasında türkmənlər milli kimlik baxımından Azərbaycan xalqına ən yaxın xalq hesab olunurlar. Hər iki xalq türk xalqlarının oğuz qoluna mənsubdur. Sovet dövründə Azərbaycan mütəxəssisləri Türkmənistanın neft sənayesinin inkişafında böyük rol oynayıblar.

Tarixə nəzər salsaq diplomatik münasibətlər 9 iyun 1992-ci ildə qurulub. Azərbaycan Türkmənistanda səfirliyini 18 oktyabr 2002-ci ildə açıb. Səfirlik 25 dekabr 2002-ci ildə fəaliyyətə başlayıb. Türkmənistan Azərbaycanda səfirliyini 4 may 1999-cu ildə açıb. Fəaliyyət 8 iyun 1999-cu ildə başlayıb.

4 iyun 2001-ci ildə Türkmənistan rəsmi olaraq Azərbaycana Türkmənistanın fövqəladə və səlahiyyətli səfirinin iqamətgahının Azərbaycandan Aşqabada müvəqqəti köçürülməsi barədə məlumat verib. Maliyyə çətinlikləri səbəbindən Türkmənistanın Azərbaycandakı səfirliyi rəsmi olaraq bağlanıb.

2008-ci ildə Türkmənistanın Azərbaycandakı səfirliyi yenidən açılıb.

1993-cü il dekabrın 23-24-də Aşqabadda MDB Zirvə Görüşü zamanı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev və Türkmənistan Prezidenti Saparmurad Niyazov arasında keçirilən görüşdə iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı, eləcə də maraq doğuran regional və beynəlxalq məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev 1994-cü il oktyabrın 26-27-də Türkmənistanın Müstəqillik Gününü qeyd etmək tədbirlərində iştirak edib.

13 dekabr 1997-ci ildə Tehranda keçirilən İKT Zirvə Görüşü çərçivəsində keçirilən görüşdə Prezident Heydər Əliyev və Prezident Saparmurad Niyazov Xəzər dənizinin mərkəz xəttini müəyyən etmək və Xəzər dənizindəki bir sıra yataqların mülkiyyəti məsələsini həll etmək üçün ekspert qrupunun yaradılması barədə razılığa gəldilər.

17-19 noyabr 2007-ci il tarixlərində Bakıda Türkdilli Dövlətlərin və Cəmiyyətlərin XI Dostluq, Qardaşlıq və Əməkdaşlıq Qurultayı keçirildi. Nazirlər Kabineti sədrinin müavini X.Saparlıyevin rəhbərlik etdiyi Türkmənistan nümayəndə heyəti qurultayda iştirak etdi və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən qəbul edildi.

Qeyd etmək lazımdır ki, Qurbanqulu Berdiməhəmmədov 2025-ci ilin iyul ayında Azərbaycana səfər etmişdi. Səfər zamanı Türkmənistan Xalq Məclisinin sədri Bakı, Füzuli və Şuşa şəhərlərini ziyarət etmişdi. Bu səfər iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın daha da dərinləşməsini nümayiş etdirdi. Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev arasında keçirilən görüşdə tərəflər enerji, nəqliyyat, humanitar əməkdaşlıq və beynəlxalq diplomatiya da daxil olmaqla bir çox sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirmək istəklərini ifadə etdilər.

Azərbaycan və Türkmənistan arasında ikitərəfli münasibətlər siyasi sabitlik, müsbət iqtisadi impuls və qarşılıqlı etimad prinsipləri əsasında qurulur və buna uyğun olaraq inkişaf edir. Hər iki ölkənin əhalisi türkdilli xalqların ailəsinə mənsubdur, əsrlər boyu ortaq coğrafiya və sivilizasiya daxilində inkişaf etmişdir və oxşar mənəvi irsi, ənənələri və düşüncə tərzini bölüşür. Bu amillər siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın və humanitar qarşılıqlı əlaqələrin inkişafında öz əksini tapır.

Azərbaycan və Türkmənistan qarşılıqlı əlaqələrin yeni səviyyəsinə çatır.

Sərdar Berdimuhammedovun Azərbaycana dövlət səfəri iki qardaş ölkə arasında ortaq maraqlara, tarixi yaxınlığa və uzunmüddətli strateji baxışa əsaslanan dialoqun gücləndirilməsi üçün yeni üfüqlər açır.

Türkmənistan Prezidenti Serdar Berdimuhammedovun Azərbaycana rəsmi səfəri dövlətlərarası münasibətləri yeni strateji səviyyələrə qaldırmış, konstruktiv inkişafın bütün sahələrində forma və məzmununu zənginləşdirmişdir.

Prezident İlham Əliyev mətbuata açıqlamasında ikitərəfli münasibətləri tam qiymətləndirərək, Bakı ilə Aşqabadın həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli, o cümlədən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində səmərəli əməkdaşlıq etdiyini vurğuladı. İllər ərzində ticarət və iqtisadiyyat sahəsində əməkdaşlıq fəal şəkildə inkişaf edərək əhəmiyyətli potensiala malik olub. Prioritet sahələrə enerji, nəqliyyat, kimya, tekstil və bir sıra digər sektorlar daxildir. Həmçinin, iki ölkə ərazisindən keçən Şərq-Qərb nəqliyyat və tranzit dəhlizlərinin yaradılmasında sıx əməkdaşlıq barədə razılığa gəlinib və dövlətlərarası əlaqələrin ayrılmaz hissəsi olan mədəni və humanitar məsələlərdə yaxınlaşma müşahidə olunub.

Aydındır ki, Azərbaycan və Türkmənistan arasında əlaqələrin gücləndirilməsi nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına, enerji təhlükəsizliyinin artırılmasına və yeni iqtisadi imkanların yaradılmasına töhfə verir. Qlobal qeyri-sabitlik şəraitində bu cür tərəfdaşlıqlar davamlılıq və artım üçün əsas amilə çevrilir.

Buna görə də, Türkmənistan Prezidentinin Azərbaycana dövlət səfəri regional əməkdaşlığın yeni modelinin - daha sıx, daha effektiv və uzunmüddətli nəticələrə yönəlmiş modelin formalaşması istiqamətində mühüm addım kimi qəbul edilə bilər.

Həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli şəkildə Azərbaycan-Türkmənistan əməkdaşlığının ardıcıl olaraq genişlənməsi regionda sülhün, sabitliyin və rifahın möhkəmləndirilməsi üçün vacib şərt kimi xidmət edir.

Xeyransa İsmayılova