Şərif Ağayar:

Bizdə yazıçı kimi qocala bilmir heç kim

YENİLƏNDİ

Mövlud Süleymanlı dünyasını dəyişdi. Böyük yazıçı idi. "Dəyirman" şedevrdir. Azərbaycan dilini, Azərbaycan nəsrini Tanrı dərgahına qaldıran bir mətndir. Bəs belə bir əsərin müəllifi – sovet mənəviyyatsızlığını kababxanaya çevrilmiş dəyirmanla simvollaşdıran ciddi bir yazıçı son 30 ilin Azərbaycanında heç bir problem görmədimi?

Niyə hamı 80 yaşlı yazıçının yalnız gəncliyində yazdığı əsərlərin adını çəkir?

Solmaz Rustamova-Togidi:

Çox mühüm məqama toxunmusuz, amma yaradıcı insan olmaqla özündə hər şeyə rəğmən yazmaq ehtiyacı duymayıbsa demək çox tez tükənib...

 

Cemil Hasanli :

O cür nəhəng və qüdrətli yazıçı son kitablarının birində 52 dəfə Heydər Əliyevə reverans edəndə qələm korşalar da. Qonşum idi, ara sıra görüşürdük. Maraqlı söhbətlərimiz olurdu. Bir dəfə bu 52 dəfə məsələsini özünə də dedim rəhmətliyin. Dinmədi, susdu: Son bir neçə yüzilliklərə nəzər salsaq Azərbaycan

xalqının taleyində əvəzsiz xidmətləri olan Heydər Əliyev

belə tarixi şəxsiyyətlərdəndir. Heydər Əliyev Sovet İttifaqının hüdudları daxilində belə, o qədər də yaxşı tanınmayan Azərbaycan xalqını zaman-zaman ucalara qaldıran və onu inkiaşf etmiş dünya xalqları sırasına gətirən liderdir. Bu tarixi vəzifəni öz xalqını yaxşı tanımadan, onu sevmədən və irəlini görmədən yerinə yetirmək mümkün deyil. Heydər Əliyev Sovet İttifaqının hüdudları daxilində belə, o qədər də yaxşı tanınmayan Azərbaycan xalqını zaman-zaman ucalara qaldıran və onu inkiaşf etmiş dünya xalqları sırasına gətirən liderdir. Bir anlıq tarixə nəzər salaq. Son 40 il müddətində Azərbaycan xalqıyla Heydər Əliyevin səmimi dostluğunun, birliyinin, ata-oğul istəyinin şahidi olacağıq…Dediyimiz kimi, bu milləti sevməyənlər millətə zərbə

vurmaq üçün hər yerdə birinci növbədə Heydər Əliyevi

axtardılar. Bilirdilər ki, Heydər Əliyevin çəkdiyi ağrı,

əslində Azərbaycan millətinin ağrısıdır, onun büdrəməyi

Azərbaycan xalqının büdrəməyidir...Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsinin qorxulu nağıllara bənzəyən qaranlıq, qapalı həyatına Heydər Əliyevin gəlişiylə işıq düşmüşdü və bu işıq nəhayət, bizim də milli düşüncələrimizi işıqlandırmışdı, bu işıqda biz bir-birimizi görməyə başlamışdıq, birliyə səslənirdik. KGB və işıq!(?) Bax bu sonuncu cümləni "Dəyirman"ın, "Köç"ün müəllifi necə yaza bilərdi?

 

Hasan Aliyev:

Allah rəhmət etsin ! Ölümüylə də çoxlarına şərait yaratdı ki, öz düşüncələrini ümumxalq düşüncəsi kimi töksünlər ortaya !

 

Zakir Məmməd:

"Dəyirman" bədii əsərdir və orada hər hansı siyasi motiv yoxdur. Belə əsər yazan çoxdur. O vaxt da yazıblar, indi də yazırlar. Buna görə kiməsə gözün üstə qaşın var deyən yoxdur. M.Süleymanlını yalnız istedadlı olduğuna və o qabiliyyəti konkret əməli fəaliyyətə çevirə bildiyinə görə müqəssir saymaq olar. Bir sözlə, bu adam böyük yazıçıdır. Şərhlərdə dövrünün iqtidarına olan münasibəti nə görə onu suçlama cəhdləri obyektiv düşüncəni əks etdirə bilməz. Ona görə ki, ölkə vətəndaşı olaraq hamı eyni əqidənin daşıyıcısı ola bilməz. Hər bir böyük yazıçı böyük Nizamilər kimi hökmdarın siyasətini də, mükafatını da dəyərləndirməkdə sərbəstdir, müstəqildir.

 

Səyavuş Mustafayev:

Əmioğlu, dolanışıq, ruzi, yaşam qovğası... bu kimi səbəblər dahiləri dahi olmağa qoymur, cılızlaşmağa, adiləşməyə məcbur edir,sadə dildə desək,zorlayır...

Mən də Sənin zorlanmamış, bakirəliyi əlindən alınmamış,yəni ŞƏRİF AĞAYAR imzası ilə dünya devləri arasında seçilən əsərlərini görmək istəyirəm.

Bilirsən hansı əsərləri deyirəm? - O sandığın küncündə gizlənən əsərləri...

 

İstedadlar Redaksiyası:

Cəmiyyət yazıçını yalnız kitabını alıb oxumaqla yaşada bilər. Başqa nə edəsidi ki yazıçı üçün, özünə umac ova bilməyən cəmiyyət. Cəmiyyətimiz kitab oxumur, bunun səbəbləri də cəmiyyətin özündən asılı deyil.

 

Demir Kerimli:

"Sovet mənəviyyatsızlığı" - bir faşistin ata biləcəyi cılız böhtandan başqa bir şey deyil. Bu zavallı xalqı mənəviyyatla tanış edən elə sovet sosializmi olub, nə ona qədər, nə də ondan sonra, yəni bu gün buralarda mənəviyyat deyilən bir şey olmayıb. Gözünüzün önündə bu gün sovetin tikdiyi yüzlərlə, minlərlə kinoteatr binasını alverxanaya çevirib sizin kapitalizm, amma bu haqda danışmazsınız, hansısa bədii əsərin bədii söhbətini fırladıb tarixi həqiqət kimi sadəlövh insanlara yedirirsiniz.

QEYD. Sarı fonda verilən başlıqlar "Facebook" sosial şəbəkəsindəki başlıqla eynilik təşkil edir.

Çünki... bizdə yazıçı kimi qocala bilmir heç kim. Müxtəlif səbəblərdən. Obyektiv-subyektiv – dəxli yoxdur, nəticə dəyişmir. Biz ata kimi, baba kimi, dost kimi, ağsaqqal kimi ömrümüzü davam edə bilirik, yazıçı kimi yox. Gəncliyimizdə faciəli şəkildə həlak oluruq.

Azadlığımızdan imtina etdiyimiz an...

Ev-ailə, şan-şöhrət, var-dövlət, oğul-uşaq xülyasına qapıldığımız an.

Tanrı verəni bəndə verənə asanlıqla dəyişirik...

Mövlud müəllim nəinki ingilis, fransız, alman, hətta ispan olsaydı dünyanı fəth edərdi. Cəmiyyət onun qarşısına heç vaxt yazıçı azadlığından imtinanı həyat-məmat şərti kimi qoymazdı.

Kimdir günahkar?

Hamımız.

Uşaqlı-böyüklü, qızlı-oğlanlı, ölülü-dirili – hamımız.

Bu bizik.

Böyük yazıçını da böyüməyə qoymayan, onu səksən yaşında gənclik mətnləri ilə uğurlayan, müstəqillikdən və qələbədən sonra da səadətin ünvanını tapmayan binəvalar...