Tütün immunitet sisteminə DNT səviyyəsində təsir göstərir

Paster İnstitutunun alimləri siqaretin immunitet sisteminə zərərli təsir göstərdiyini sübut ediblər. Bir qrup elm adamı tərəfindən 14 fevral 2024-cü il tarixində Nature jurnalında dərc olunan hesabatda deyilir ki, DNT səviyyəsində dəyişikliklər, hətta bir adam siqareti tərgitdikdən sonra 10-15 il davam edir.

Tütünün zərərli olması xəbər deyil. Bununla belə, Paster İnstitutunun tədqiqatçıları belə qənaətə gəliblər ki, siqaret uzun illər immun sistemini zəiflədir. Məsələn, pandemiya zamanı siqaret çəkənin çəkməyənlərə nisbətən daha az təsirli müdafiə mexanizmləri olacaq.

Söhbət siqaretin orqanizmin immun reaksiyasında yaratdığı pozulmalardan gedir. İmmunitet reaksiyası “yad” molekullara qarşı antikorlardan istifadə edərək təcili reaksiyadır. Həkimlər bunu "iltihabi proses" adlandırırlar. Məlumdur ki, siqaret bədəndə daimi iltihablı fonun olmasının səbəbidir. Bu səbəbdən siqaret çəkənin immun reaksiyası zəifləyir ki, bu da xəstəlik zamanı ağırlaşmalara və daha da ağır nəticələrə səbəb ola bilər.

20-70 yaş arası 1000 sağlam könüllünün immun reaksiyalarında dəyişikliklərin öyrənilməsi 2011-ci ildən aparılıb və siqaretin orqanizmə təkcə qısamüddətli deyil, həm də uzunmüddətli təsirləri olduğunu göstərib.

İmmunitetin vəziyyətinə yaş və genetik xüsusiyyətlərdən başqa hansı amillərin təsir etdiyini öyrənmək üçün Paster İnstitutunun tədqiqatçıları iştirakçılardan qan nümunələri ilə işlədilər. Nümunələr geniş spektrli mikroblara (viruslar, bakteriyalar və s.) məruz qalmışdır. Sonra onlar istehsal olunan sitokinlərin səviyyəsini ölçdülər. İnsanlarda iki növ toxunulmazlıq arasında əlaqə rolunu oynayan siqnal molekulları - təbii və qazanılmış (adaptiv).

Həkimlər izah edirlər ki, immun sistemində məqsədyönlü fəaliyyət göstərən adaptiv immunitet anadangəlmə, daha az mürəkkəb immun mexanizmi infeksiyanın öhdəsindən gələ bilmədiyi mərhələdə işə salınır.

Təcrübə zamanı əldə edilən məlumatların təhlili göstərdi ki, siqaret çəkənlərdə şərti patogenin kortəbii səbəb olduğu iltihabi reaksiya artıb, “immun yaddaş” işində iştirak edən müəyyən hüceyrələrin fəaliyyəti pozulub.

Başqa sözlə, tədqiqat göstərdi ki, siqaret təkcə anadangəlmə immunitet mexanizmlərini deyil, həm də ikinci tip, adaptiv immunitetin müəyyən mexanizmlərini pozur.

Siqaret çəkənlərin immun reaksiyalarının keçmiş siqaret çəkənlərin reaksiyaları ilə sonrakı müqayisəsi göstərdi ki, siqareti buraxdıqdan sonra iltihab reaksiyası tez normallaşdı. Üstəlik, "adaptiv toxunulmazlığa təsir 10 və ya 15 il davam edir." Beləliklə, ilk dəfə olaraq siqaretin immun reaksiyalara uzunmüddətli təsiri göstərildi. Amma alimlər vurğulayırlar ki, insan siqaret çəkmək vərdişindən nə qədər tez imtina etsə, qazanılmış immun sisteminin fəaliyyətində bir o qədər az pozulmalar olur.

Alimlər onu da qeyd ediblər ki, tütünlə yanaşı, qazanılmış immun sisteminin fəaliyyətində baş verən dəyişikliklər müəyyən xroniki iltihabi xəstəliklərə, həmçinin artıq çəkiyə səbəb ola bilər.