Çin Rusiyadan donuz əti tədarükünə icazə verdi

Çin Xalq Respublikasının Baş Gömrük İdarəsi 28 fevral 2024-cü il tarixindən etibarən Rusiyanın üç donuz əti istehsalı müəssisəsini qeydiyyata alıb və Rusiyadan Çinə donuz məhsullarının ixracına icazə verib.

Qeydiyyat tarixindən sonra istehsal olunan mallar çatdırılma üçün qəbul ediləcək. Beləliklə, dünyanın ən böyük bazarında rus donuz ətinin qadağan edilməsinin 16 illik tarixi başa çatıb. Donuz əti istehsalı Rusiya aqrar-sənaye kompleksinin heyvandarlıq sektorunda ən sürətlə inkişaf edən sənaye idi. Əgər 2010-cu ildə onun həcmi 2,3 milyon ton idisə, 2023-cü ildə demək olar ki, iki dəfə artaraq 4,4 milyon tona çatmışdır.İstehlakın sürətli paralel artmasına baxmayaraq (10 il ərzində demək olar ki, bir yarım dəfə), 2010-cu ilin sonuna qədər donuz- damazlıq müəssisələri və şəxsi təsərrüfatlar daxili bazarı tam doyura bildi (idxal 2022-ci ilə qədər 100 min kvota ilə 17 min tona düşmüşdü) və ixrac imkanları axtarmağa başladı. Lakin qlobal bazara çıxmaq o qədər də asan deyil. Əvvəlcə ixrac kifayət qədər sürətlə artdı: 2022-ci ildə artım 18%-ə çatdı, lakin artıq 2023-cü ildə 6%-ə qədər yavaşladı. Rusiya dünyanın ən böyük 6 ən böyük donuz əti istehsalçılarından biridir (Çin, ABŞ, Almaniya, Braziliya və İspaniyadan sonra), lakin rəqiblər uzun müddətdir qlobal təchizat zəncirlərində iştirak edirlər, halbuki ruslar onları yenidən tənzimləməli idi.

Üstəlik, bizim üçün maddi-texniki cəhətdən əlverişli olan ölkələrdə donuz əti ya tələb olunmur (müsəlman dövlətləri, Hindistan), ya da Rusiya istehsalçılarının çıxışı siyasi səbəblərdən və yaxud milli bazarın qorunması səbəbindən bağlanıb, hər iki halda Avropa İttifaqına aiddir. Çin ixracı inkişaf etdirmək üçün danılmaz sərfəli variant kimi görünürdü, lakin 2008-ci ildən Afrika donuz taunu (ASF) baş verəndən sonra kənd təsərrüfatı idarəsi Rusiya müəssisələri üçün öz bazarına çıxışı bağladı. 

Pekində Rusiyadan gətirilən donuz ətinin təftiş, karantin və baytarlıq-sanitariya tələblərinə dair protokol imzalanıb, daha sonra baytarlıq sertifikatı təsdiq edilib. Çinli mütəxəssislər Çin bazarına donuz məhsulları tədarük etməkdə maraqlı olan bir sıra Rusiya şirkətlərini yoxlayıblar.

İlk baxışdan Çin bazarına çıxmaq perspektivləri sonsuz görünür. Çin ildə təxminən 60 milyon ton donuz əti istehlak edir. Ölkədəki demoqrafik vəziyyətə görə artımın hədlərini təxmin etmək çətin olsa da, bu rəqəm son illərdə artmaqdadır. Tələbin böyük əksəriyyəti yerli istehsal hesabına ödənilir ki, bu da 2023-cü ildə demək olar ki, 58 milyon ton təşkil etmişdir. Bununla belə, qalan həcm (2,3 milyon ton) bir çox ölkələrdən olan ixracatçıların milyardlarla dollar gəlir əldə etməsinə kifayət edir. Çinə ən böyük donuz əti tədarükçüləri hazırda İspaniya, Braziliya, ABŞ, Danimarka və Hollandiyadır.