Bilirdinizmi? 1830-cu illərdə ketçup dərman kimi satılırdı

1830-cu illərdə müalicə məqsədilə ketçupdan istifadə edilirdi. Əvvəllər ketçup göbələkdən və ya balıqdan hazırlanırdı, pomidor isə zəhərli sayılırdı. Yalnız 1834-cü ildə doktor Con Kuk Bennet ketçupa pomidor əlavə etdi. Bundan sonra pomidor ketçupu 1800-cü illərin ən məşhur dərmanına çevirildi. 

Bennett pomidor üzərində araşdırma apardığını və onun ishal, vəba, sarılıq, həzmsizlik və revmatizm də daxil olmaqla bir sıra xəstəlikləri müalicə edə biləcəyini iddia etdi. Bennett insanları meyvənin müalicəvi xüsusiyyətlərindən faydalanmaq üçün pomidoru sousda bişirməyə təşviq edirdi. Onun araşdırmaları Amerikanın bütün əsas qəzetlərində geniş şəkildə işıqlandırıldı. 

Pomidor ekstraktı ilə müalicə olunan insanların hekayələri əksər qəzetlərdə populyarlaşdı. Başlıqlarda isə bu qeyd olunurdu: “Pomidor həbləri bütün xəstəliklərini sağaldacaq”. 1843-cü il Boston Cultivator qəzetindən bir hissədə deyilir: “Biz on il davam edən və pomidorun köməyi ilə müalicə olunan çox ağır dispepsiya hadisəsi haqqında bilirdik. Xəstə heç bir rahatlama əldə edə bilmədi; nə təzə ət, nə də qaynadılmış tərəvəz yeyə bilmirdi. Pomidorun fəzilətləri haqqında məruzə oxuduqdan sonra onlardan bir neçəsini yetişdirdi və payızda yemək üçün istifadə etdi, bişirdi və qış üçün jele ilə qaynatdı. O, sağaldı”.

Ketçup və sous çılğınlığı artdıqca, daha çox sahibkar bu ideyanı qəbul etdi və “pomidor ekstraktı” tabletləri və souslarının öz versiyasını hazırlamağa başladı. Ketçup bazarı eksponent olaraq böyüdü və tez bir zamanda gəlirli bir işə çevrildi.

O zaman elm adamları Bennettin araşdırmalarını genişləndirməyə və ketçup iddialarına daha tənqidi baxmağa başladılar. Daha çox elm adamı ketçupun müalicəvi xüsusiyyətlərini araşdırdıqca, həkimlər yalandan başqa bir şey kimi irəli sürülən iddiaları rədd edə bildilər. 

Nəhayət, ketçup çılğınlığı faydalı oldu, çünki pomidorun zəhərli olduğuna dair inamı yox etdi. Bennett daha çox amerikalıya pomidor yedirtməyə nail oldu.