Surət Kəbirov

Müəllimə, fakt budur ki, təyyarə Qroznuda HHM sistemləri tərəfindən vurulub və həmin ərazidə də 50-70-100 km yaxınlıqda azı 3-4 hava limanı olub. Niyə icazə verməyiblər eniş etsin ora, həmdə böyük ehtimal ki, itkisiz başa gələrdi, nə qədər müxtəlif səbəblərdən yaxın ərazidəki hava limanlarına eniş edən təyyarələr olur, onda gərək onlarda desin ki, yox burada enmə, get başqa yerdə eniş et. Burada insan faktoru var, insan taleyi, həyatı var. Bu qədər sərnişin panika, qorxu içində dənizin üzərindən 440 km məsəfədə olan quru əraziyə düşdü. Bu hansı humanist dəyərlərə əsaslana bilər. İş dalınca, gedən kim, o təyyarədən çörək pulu qazananı kim. Allah lənət eləsin yeni il qabağı bunu edənlərə, edənlər də təbii ki bəllidir, şovinist ölkənin siyasi şəxsləridir.

Fidan Ahmedova

Surət Kəbirov Gəl biz nəticəyə baxaq. Nəticədə nə baş verdi? Azərbaycan prezidenti və Ermənistan baş nazirini o iclasa gedə bilmədi. Gün kimin aydındır ki, bu təyyarəni qərb vurub. Üstəlik niyə Çeçenistanda? Çünki Ukraynada çeçenlər xüsusi rol oynayır Rusiya ordusunda.

Yəni ki, bu planlanmış bir addım idi. Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhə mane olmaq, Çeçenləri Rusiyanın gözündən salmaq, Rusiya və Azərbaycan arasındakı münasibətləri korlamaq.

QEYD. Başlıqlar "Facebook" sosial şəbəkəsindəki başlıqla eynilik təşkil edir.

Fidan Əhmədova: 

Təyyarəni niyə yan tərəfə çevirib pilotlar?

Dünən bir video çıxdı qarşıma. Təyyarənin niyə yan tərəfə fırlanmasını izah edirdi guya. Videonun adı bu olsa da, bunun səbəbi qətiyyən izah edilmədi.

Mən özüm düz 2 - 3 gündür təyyarənin yerə düşmə videolarını incələyirəm. Yan tərəfi üzərində fırlanmasının səbəbini bilirəm lakin yerə dəyən anda nələr baş verdiyini sonrakı hərəkətini bir fizika müəllimi kimi incələməyə çalışırdım.

Təyyarəni niyə yan tərəfə çevirib pilotlar?

Çünki yan tərəf üstə düşəndə qanad yerə dəyib əlavə sürtünmə yaradacaqdı. Yəni, kələ-kötürlüyü artırıb sürtünmə qüvvəsinin hesabına təyyarənin daha tez dayanmasına şərait yaratmaq məqsədilə bunu etmişlər.

Lakin yerə dəyəndən sonra bir qanadın və altındakı mühərrikin yerə sürtünməsi və partlamanın yaratdığı qüvvə ilə təyyarə yerə dəyən qanadı üzərində fırlanma momenti qazanıb çevrilməyə başladı. Bu zaman qanad yerə dəyib arxa quyruq hissəni saxladığı üçün fırlanma əsasən qabaq ön hissədə daha böyük tezlik qazanır. Ön tərəfin daha çox fırlandığı üçün üstəlik təyyarə daxilində ön və arxa tərəf arasında təzyiqlər fərqi olduğu üçün təyyarə iki yerə ayrılır.

Bu eynən timsahların ovlarını parçalamasına bənzər hadisə idi. Timsahın əli inkişaf etmədiyi üçün ovunu dişləri ilə möhkəm sıxıb dəfələrlə fırlanır. Bu zaman dişlədiyi hissə ümumi hissədən qopub ayrılır.

Təyyarənin quyruq hissəsinin üz qabığının soyulmasından bunu aydın görmək olur.

Təyyarənin ilk alışmasının hardan çıxdığı da şəkildə aydın görünür.

Təyyarənin iki yerə bölünməsi impulsun saxlanma qanununda keçdiyimiz hadisədir.. Partlayışdan sonra hissələrin impulslarının cəmi bütöv halda olandakı impulsuna bərabər olur. Buna bənzər məsələ var test toplusunda. Yuxarı atılandan sonra 3 hissəyə ayrılan cismin impulsu məsələsi. Bu məsələni mən fişənglə izah edirdim həmişə. Çox təəssüf ki, növbəti illərdə belə bir acı hadisəni də həyatla əlaqələndirmək məqsədi ilə nümunə gətirməli olacam..

Quyruq hissəsinin arxasınca buraxdığı iz onun hardan gəldiyini göstərir. Cəsədlərin bir çoxu da qopma anında kənara yerə səpələnən sərnişlərdir.

Cismə ancaq o qüvvələr fırlanma hərəkəti verə bilər ki, onlar cismin mərkəzindən keçən oxlara paralel olmasın, müəyyən bucaq təşkil etsin. Silindr formalı cismi flrladan qüvvə, silindrin yan tərəfinin çevrəsinə toxunan istiqamətdə olmalıdır. Bu da təyyarəninın qanadının yerə dəyməsi ilə yaranan qüvvə idi.