Zəlzələlər qızıl külçələrinin əmələ gəlməsinə kömək edir

Avstraliya geoloqları zəlzələlər nəticəsində kvars yataqlarında qızıl külçələrinin əmələ gəldiyini, onların titrəmələri kvarsın elektrik enerjisi istehsal etməsinə və yeraltı geotermal mayelərdə mövcud olan qızıl ionlarının azalmasına səbəb olduğunu aşkar ediblər. 

“Biz göstərdik ki, qızıl tərkibli süxurlarda kvars kristallarının mexaniki deformasiyası bu metalın duzlarının məhlullarında qızıl nanohissəciklərin əmələ gəlməsi, həmçinin onların sonradan böyüməsi və tərkibində toplanması üçün lazım olan elektrokimyəvi reaksiyaları işə salmaq üçün kifayət qədər güclü elektrik gərginliyi yaradır. Bu, böyük qızıl külçələrinin mövcudluğunu, eləcə də onların kvars yataqları daxilində çatlarda əmələ gəlməsinin xarakterini izah edir”- araşdırmada deyilir.

Elm adamlarının bu qarşılıqlı əlaqəyə marağı onunla bağlıdır ki, Yer kürəsində mövcud olan bütün yerli qızıl yataqları, ehtimal ki, oxşar şəkildə formalaşmışdır.

Elm adamları bunun necə baş verdiyini hələ dəqiq deyə bilmirlər, lakin bir çox tədqiqatçılar bu mayenin temperaturu, təzyiqi və kimyəvi tərkibi dəyişdikdə xalis qızılın hissəciklər və külçələr şəklində çökdüyünə inanırlar. 

Bu elektrik, elm adamlarının təklif etdiyi kimi, qızıl ionlarının digər molekullarla reaksiyaya girməsinə, onlardan elektronları “aparmasına” və nanohissəciklər şəklində çökməsinə səbəb olur. Alimlər bu ideyanı rəhbər tutaraq mineralı zəlzələlərlə eyni tezlikdə uzadan və sıxan xüsusi maşının içərisinə kvars süxurları təbəqəsi və qızıl xlorid məhlulu yerləşdirib və qızıl tərkibli kvars damarlarının bu analoqlarının görünüşünün necə dəyişdiyini izləyiblər. .

Bu təcrübələr göstərdi ki, qızıl nanohissəciklər kvars süxurlarının təbəqələri arasında sürətlə peyda olub, sonradan ölçüləri bir neçə mikrometr diametrli qızıl qum dənələrinə qədər böyüyüb. Bu proses qızıl nanohissəciklərinin layda artıq mövcud olduğu hallarda əhəmiyyətli dərəcədə sürətlənmişdir ki, bu da onların qızılın çökməsi prosesində və qızıl külçələrinin əmələ gəlməsində mühüm rolunu göstərir. Alimlər bunun başa düşülməsi yeni qızıl yataqlarının axtarışına kömək edəcək.