Niyə 1 May Əmək Günüdür?

Bir çox ölkələrdə: MDB-dən tutmuş Çin və Şri-Lankaya qədər 1 May Əmək Günüdür. Onun daha rəsmi adı Beynəlxalq İşçilər Günüdür. 

1 May bayramının tarixi faciəli hadisələrlə bağlıdır. 1 may 1886-cı ildə ABŞ və Kanadada anarxist təşkilatlar bir sıra mitinqlər və nümayişlər keçirdilər. Amerikanın Çikaqo şəhərində, müxtəlif hesablamalara görə, kütləvi yürüşdə 30-40 min adam iştirak edib.

Etirazçılar 15 saatlıq iş gününün 8 saata endirilməsini və həftədə iki rəsmi istirahət gününə salınmasını tələb ediblər. Etirazlar bir neçə gündür davam edən polislə toqquşmaya çevrilib. Mayın 4-də Çikaqoda etirazlar pik həddə çatıb, 100-dən çox insan yaralanıb və bir neçə nəfər ölüb. Bu hadisə Haymarket Massacre (Haymarket Meydanının adı ilə) adlanırdı. Ertəsi gün polis zorakılığına qarşı kütləvi etirazlar başladı. Naməlum şəxs izdihamın üzərinə bomba atdı, nəticədə polislər həlak oldu, çoxlu sayda insan yaralandı. Daha sonra partlayışı təşkil etməkdə səkkiz anarxist işçi ittiham edildi. Onlardan beşi asılaraq edam edilib, üçü ağır işlərə göndərilib. Lakin ittiham tərəfinin əsas şahidi bütün mühakimə olunanlara böhtan atdığını etiraf etdikdən sonra: cinayətdə ittihamın yalan olduğu sübuta yetirildi. Hüquqları uğrunda mübarizədə həlak olanların xatirəsinə 1889-cu ildə Parisdə keçirilən II İnternasionalın Konqresində 1 Mayın Beynəlxalq Zəhmətkeşlərin Həmrəyliyi Günü kimi qeyd edilməsi haqqında fərman imzalandı. Bu hadisənin şərəfinə ilk fəhlə yürüşləri 1890-cı ildə Amerika, Belçika, Almaniya, Danimarka və Fransada baş tutdu.

Üç il sonra İkinci İnternasionalın Paris Konqresi 1 Mayın nümayişlər günü elan edilməsini təklif etdi. Artıq 1890-cı il mayın 1-də ştatlarda və bir sıra Avropa ölkələrində fəhlə mitinqləri keçirildi. Və 1981-ci ildə ənənə Rusiyaya gəldi. Əvvəlcə bayram yalnız siyasi xarakter daşıyırdı və sinfi mübarizə ilə əlaqələndirilirdi. Yüz ildən çox vaxt keçdikdən sonra siyasi fon söndü. Bununla belə, mayın əvvəlində hələ də həmkarlar ittifaqı və siyasi partiyaların mitinqləri keçirilir. Amma onlarla yanaşı, küçələrdə musiqi festivalları, yarmarkalar, ustad dərsləri, kvestlər və digər əyləncə tədbirləri keçirilir. Rusiya, İtaliya, Çin, Polşa və bəzi digər ölkələrdə bu qeyri-iş günüdür.

1 May intellektual bayramdır. Dünyanın bir çox şəhərlərində mədəniyyət sərgiləri, müxtəlif icma tədbirləri keçirilir. Bir çox ölkələrdə vadi zanbaqları, lalələr və ya nərgizlər kimi may çiçəklərini vermək və taxmaq adətdir. Onlar baharı, yenilənməni və daha yaxşı gələcəyə ümidi simvollaşdırırlar.

Xeyransa İsmayılova