Neandertal genləri ciddi koronavirus riskini artırır

İtaliyanın bəzi bölgələrində koronavirus pandemiyası zamanı yüksək ölüm halları Neandertal genləri ilə əlaqələndirilib.

Mario Neqri Farmakoloji Tədqiqatlar İnstitutunun alimləri koronavirus infeksiyasının şiddətinə təsir edən genetik faktorların tədqiqatının nəticələrini təqdim ediblər. İtaliyada pandemiyanın episentri olan Berqamo əyalətinin sakinlərinin təhlili göstərib ki, neandertallardan miras qalmış gen variasiyasının daşıyıcılarında ağır pnevmoniya daha çox inkişaf edir.

Tədqiqatçılar Berqamo şəhəri və əyalətindən olan 9733 nəfərdən pandemiya ilə bağlı klinik və ailə tarixi haqqında soruşdular. Anketə verilən cavablara əsasən, alimlər əlavə təhlil üçün hər biri 400 nəfərdən ibarət üç qrup yaratdılar. Birinciyə infeksiyanın ağır forması olanlar, ikinciyə - yüngül formaya, üçüncü qrupa virusa yoluxmayan şəxslərə aid edilib.

Genetik faktorların təsiri göstərdi ki, ağır infeksiyaya yoluxmuş insanların koronavirusdan ölən qohumlarının olma ehtimalı daha yüksəkdir. Tədqiqatçılar seçilmiş iştirakçılardan DNT nümunələri götürdülər və onları DNT mikroarrayindən istifadə edərək təhlil etdilər. Bu, yüz minlərlə variasiya (polimorfizm) axtarışında genomu təhlil edən texnologiyadır. Alimlər hər bir iştirakçı üçün 9 milyona yaxın genetik variantı araşdırıb və xəstəliyin müxtəlif təzahürləri ilə əlaqəli DNT bölgəsini tapıblar.

Tədqiqat göstərdi ki, ağır xəstəlik daha çox Neandertal haplotipinin daşıyıcılarında müşahidə edilir. İtalyanların təxminən 7% -i birlikdə miras qalan və haplotip təşkil edən bir sıra nukleotid variasiyalarına malikdir - bu variasiyaların cəmi. Belə insanlarda ağır pnevmoniya iki dəfə tez-tez inkişaf edir, intensiv terapiya və mexaniki ventilyasiya üç dəfə çox tələb olunur.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, risklə əlaqəli altı gen dəyişikliyindən üçü neandertallardan miras qalıb. Bunlar infeksiyalar zamanı leykositləri cəlb etmək və iltihaba səbəb olmaqdan məsul olan CCR9 və CXCR6 genləri və tənəffüs yollarının epitel hüceyrələrinin inkişafını və funksiyasını tənzimləyən LZTFL1 genidir. Tədqiqat əlavə 17 genomik bölgə (lokus) müəyyən etdi ki, bunlardan 10-u ağır xəstəliklə, yeddisi isə infeksiya riski ilə əlaqələndirilir.

Qədim insanlarda Neandertal haplotipi qoruyucu funksiyanı yerinə yetirirdi, tədqiqatçılar qeyd edirlər, lakin indi xəstəliyin şiddətini pisləşdirən həddindən artıq immun reaksiyaya səbəb olur. Genetik faktorların viral infeksiyaların şiddətinə təsirinin öyrənilməsi həssas qruplar üçün məqsədyönlü terapiyanın inkişafına kömək edəcəkdir.