Tahir Süleymanov:

"Partiya" klublarının birliyi və vahid mərkəzdən idarə olunmaları komandaları iki cəbhəyə bölüb

Qış fasiləsindən sonra hakim idarəçiliyi ilə bağlı narazılıqlar çoxalmışdı. Nəticəyə birbaşa və ya dolayı təsir edən hakim səhvləri bəzi klubları, əsasən də baş məşqçiləri ayağa qaldırdı. Mediada, azarkeşlər arasında ciddi müzakirələr, ictimai nəzarət, federasiyadan problemlərə təsdiqedici reaksiya, hakimlər strukturunu silkələdi və dərhal növbəti tur və kubok oyunlarında öz müsbət effektini verdi.

Burada əsas istiqamətverici faktor klubların haqlı rəsmi/şifahi şikayətləri oldu. Klublar öz hüquqlarını qorumasalar, nə qədər yazılsa, göstərilsə, deyilsə də, istənilən geridönüş edilə bilməz! Klublar, özlərini kəskin emosiyalara yol vermədən, oyunlarda çılğınlığa varmadan, qanunlar çərçivəsində müdafiə etməyi bacarmalıdırlar.

Elschad Yusubov:

Azərbaycan hakimliyinin səviyyesi heç zaman yüksek olmayıb. Men keçən dəfə də demişdim ki, mümkün deyil ki, futbolumuz yüksek olsun amma hakimliyimiz zəif. Tofiq Bəhramovdan tutmuş bu gunki Əliyar Ağayevə kimi hakimliyimiz yüksek səviyyədə olmayıb. O ki qaldı bu günki vəziyyətə, Azərbaycan futbolu son zamanlar bir az dəyişilib. 6-7 il bundan əvvələ kimi texniki futbol oynanılsa da hazırda klublarımız daha çox fiziki güc futboluna üstünlük verir. Bu ise daha çox mübarizə deməkdir. Çox mübarizədə isə hakimlər diqqətli olmalıdılar, qayda pozuntusu tez-tez baş verir. Amma təəssüf ki, hakimlərimizin 100% də müvafiq fifa qaydalarına deyil, haradasa özlərinin yazdığı və ya qavradığı qaydalara istinad edirlər. Bizim hakimlərin öyrənəcəyi çox şey var, elə futbolçularımız kimi

Texnoloji inkişafla bağlı futbol nə qədər dəyişsə də, oyunlarda hakim idarəçiliyi məsuliyyəti öz aktuallığını qoruyub saxlayır. Obyektivliklə yanaşı hakim keyfiyyəti komandaların çıxışına, oyunların sürətinə, dinamik, baxımlı futbolun göstərilməsinə şərait yaradır, futbolçuların oyuna köklənməsini, meydanda mübarizliyi təmin edir. İstənilən qarşılaşmada referi oyunu

"öldürə" də bilər, canlandıra da...

Əsas amillərdən biri, Premyer liqada təşkilatçılıq, stadionların, ot örtüyünün yaxşı durumda olması, təhlükəsizliyin, ictimai asayişin qorunması, komandaların bir-birilərinə olan nümunəvi davranışıdır. Əksər hallarda boş tribunalar, hakimlərə heç bir fiziki və psixoloji təsirin göstərilməməsi, peşəkarlığa doğru atılan addımlar, hakimlərə aylıq maaşların ödənilməsi, VAR sisteminin tətbiqi, referilərin görüşləri yüksək səviyyədə idarə etmələrinə şərait yaradır.

Qeyd olunanlar çox önəmli və təsiredici məqamlardır. Reallıqda əksi baş verir. Barış Şimşək öz komandası ilə çempionatın yükünü tam olaraq çəkə bilmir. Arxayınlıq, cəzasızlıq, "partiya" klublarının birliyi və vahid mərkəzdən idarə olunmaları, komandaları iki cəbhəyə bölüb. Beləcə razılar və narazılar düşərgəsi yaranıb/yaradılıb. İkincilər çox gec ayılıb, hakim idarəçiliyi səhvləri çempionatın ilk turlarından cərəyan edirdi. Klub təcrübəsizliyi, proseslərin vaxtında təhlil edilməməsi, xalların sayılmaması indi komandaları oyadıb. İtirilən xallar sayılır artıq...

Son turlar bir daha göstərdi ki, hakimlərimiz oyunları idarə etməyi bacarırlar. Sadəcə, idarəçilik mexanizmləri, daxili və ictimai nəzarət güclü olmalı, klublar ayıq-sayıq davranmalıdırlar. Çempionatda müstəqilliyə meylli klubların psixoloji üstünlük qazanması, əks tərəfi təşvişə salmaya bilməzdi, ən azı "yumşaq güc" prinsipi ilə cavab, əks həmlə gəlməliydi. Gəldi də...

AFFA ideoloqlarının "layihəsi" olan Klublar Komitəsi bir araya yığışdı. Nələr müzakirə edilib/edilməyib, niyə toplantı keçirilib, heç bir ciddi açıqlama verilmədi. Gözləmək olardı ki, qarşıdan federasiyada hesabat-seçki konfransı gəlir və klubların AFFA Icraiyyə Komitəsində 5 kvota yeri var, de-yure/de-fakto heç bir klub nümayəndəsi ali qurumda təmsil olunmur, illərdi futbol strukturunda haqqları pozulur, fərqli, klublara aid olmayan insanlar İcraiyyə Komitəsində komandaları "təmsil" edirlər.

Nizamnamə tələblərinə uyğun üst səviyyədə 13 üzv arasında ən çox - 5 yerə malik olan klublar AFFA-da rəsmi olaraq söz sahibinə çevrilmək əvəzinə, federasiyanın birbaşa üzvü, klubların təmsilçisi PFL ola-ola, heç bir hüquqi səlahiyyəti olmayan, kimlər tərəfindənsə məqsədli yaradılan, tövsiyyə xarakterli Klublar Komitəsi bir araya gəlib "məsələlər" həll edir.

Bu azmış kimi, klub nümayəndələrinin qarşısına çıxarılan Hakimlər Komitəsinin sədri Barış Şimşək şahmat gedişi, "xod konyem(ход конём) edərək iştirakçıları "doska-löhvə-monitor" önünə dəvət edir. Klub rəhbərlərini "şagird" kimi önünə düzən, ayaqda saxlayan türkiyəli mütəxəssis, qarşısında duranlara "dərs" keçir. Danışan fotolar açıq göstərir, Barış Şimşək izah edir ki, "sizin futboldan, oyun qaydalarından, VAR-referi anlaşmalarından xəbəriniz yoxdur, az hay-küy salın, arada gəlin öyrədim"...

Azərbaycan futbolunda klub rəhbərlərini psixoloji olaraq hələ belə nüfuzdan, hörmətdən salan, "müəllim-şagird" obrazında göstərən olmamışdı. Barış Şimşək ara-sıra klubların düşərgəsində olur, məşqçi/futbolçularla seminarlar keçirilir. Təqdirəlayiq haldır. Klub rəhbərlərinə bu şəkildə dərsin keçilməsi "yenilikdir" və onların bir çoxunun futbolda təsadüf olmalarının əyani sübutudur.

Yəqin növbəti dəfə Barış Şimşək "şagirdlərindən" "imtahan" götürəcək. Bilmirəm, iştirakçılardan kimsə Barış bəyə "bizə dərs keçməyə ehtiyac yoxdur, get hakimlərini öyrət" deyən olub ya yox, görünən odur ki, klub futbolu, rəhbər nüfuzu adına çox acınacaqlı mənzərədir. Bu qədər "sadəlik", "səmimiyyət", Barışa-alqış olmaz!

İş görmək istənilirsə, bacarıq, istək varsa, İcraiyyə Komitəsində halal 5 yer təmin olunmalıdır, klubların rəsmi qurumu olan PFL-də, AFFA-da söz deyilməlidir. Qondarma, heç bir səlahiyyəti olmayan Klublar Komitəsini isə fermer maşınına yükləyib, bu işlərin başında duran ideoloqların hüzuruna göndərilməlidir.

Klub rəhbərləri arasında özünə hörmət edən, nüfuz sahibi olan şəxslər yetərincədir. Belə hiyləyə, tələyə düşülməməlidir. Futbol bir tərəfə, psixologiyada təsir qüvvəsinə malik təməl prinsipləri mövcuddur. Ən azından təmsil olunan klubların məşqçi/futbolçu, azarkeşləri öz rəhbərlərini, bu şəkildə "şagird", "dərs" keçən qismində görmək istəməzlər...

P.S.

Psixoloji nüfuz savaşı "gedişləri" çempionatın finişinə kimi oyunlarda özünü hələ çox göstərəcək...