Alimlər Nyu-Cersidən gələn meteoritdə yüzlərlə yadplanetli amin turşusu tapıblar

16 iyul 2024-cü ildə Nyu-Cersi ştatının Hillsboro şəhərində yaşayış binasının damından düşən bir kiloqramdan çox ağırlığında meteorit astrobioloji tədqiqatlar üçün ən dəyərli nümunələrdən biri olduğunu sübut etdi.

Alimlər onun tərkibində yüzlərlə amin turşusu aşkar ediblər ki, bunların əksəriyyəti Yer kürəsində tapılmır, eləcə də qədim duz məhlullarının izləri var. Tədqiqatçılar inanırlar ki, bu kəşf erkən Günəş sistemində suyun və üzvi molekulların necə paylandığını daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək və Yer kürəsində həyatın mənşəyinə töhfə vermiş ola bilər.

Zərbədən əvvəl Nyu-York, Nyu-Cersi, Konnektikut, Rod-Aylend və Pensilvaniya sakinləri parlaq bir od topu müşahidə ediblər. Meteorit Yer atmosferinə təxminən 14,4 km/s sürətlə daxil olub, 35 kilometrdən çox hündürlükdə parçalanıb və aşkar edilən yeganə fraqment şəxsi evin yataq otağının tavanından düşüb.

Ev sahibləri birdəfəlik əlcəklər, alüminium folqa və şüşə bankalardan istifadə edərək parçaları və tozu steril şüşə qablarda topladılar və zədələnmiş damı həmin gün təmir etdilər. Bu, nəmin meteoriti çirkləndirməsinin qarşısını aldı və onun kimyəvi tərkibini demək olar ki, ilkin vəziyyətində saxladı.

"Biz demək olar ki, dərhal başa düşdük ki, başımıza gələn hadisə inanılmaz dərəcədə nadirdir və meteoriti elmi ictimaiyyət üçün qorumaq məsuliyyəti hiss etdik", - deyə ev sahibləri bildiriblər.

Tədqiqat nəticəsində tapıntının olduqca nadir CM1/2 karbonlu xondrit sinfinə aid olduğu aşkar edilib. Bu, bu tip meteoritin Yerə düşməsinin yalnız ikinci qeydə alınmış nümunəsidir və quru mühitindən demək olar ki, heç bir çirklənmə olmadan öyrənilən ilk nümunədir.

"Biz zülalların əsas tikinti blokları olan mürəkkəb amin turşuları dəstini kəşf etdik. Onların əksəriyyəti nadirdir və ya yerüstü biosferdə tamamilə yoxdur, bu da onların yerüstü mənşəyini təsdiqləyir", - deyə tədqiqatın həmmüəllifi Denni Qlavin qeyd edib.

Bundan əlavə, alimlər yüksək natrium konsentrasiyalarını aşkar ediblər ki, bu da ana asteroiddə qədim duzlu məhlulların mövcudluğunu göstərir. Onlar inanırlar ki, su buxarlandıqdan sonra qatılaşdırılmış duz mineralları qalıb və bu da həyatın mənşəyi üçün zəruri olan üzvi birləşmələrin əmələ gəlməsini asanlaşdırıb.

Aparıcı müəllif Peter Jenniskens meteoritin Mars və Yupiter arasındakı daxili asteroid qurşağından gəldiyini irəli sürür. O, təxminən 200.000 il əvvəl daha böyük bir asteroiddən bir parçanın qopduğunu və yalnız uzun bir səyahətdən sonra Yerə çatdığını təxmin edir.

"Hillsboro meteoriti, üzvi maddələrin erkən Yerə meteoritlər vasitəsilə çatdırılmasının həyatın mənşəyi üçün zəruri olan molekulların mühüm mənbəyi ola biləcəyinə dair əlavə dəlil təqdim edir", - deyə Qlavin vurğulayıb.

Tədqiqatda iştirak etməyən Kanadadakı Qərb Universitetinin fizika və astronomiya professoru Peter Braun kəşfi astrobiologiya üçün xüsusilə vacib adlandırıb. O qeyd edib ki, qədim duzlu suyun izləri suyun erkən günəş sistemində minerallar və üzvi birləşmələrlə necə qarşılıqlı təsir etdiyini anlamağa kömək edir. Tədqiqat başa çatdıqdan sonra meteorit parçaları Nyu-Yorkdakı Amerika Təbiət Tarixi Muzeyində saxlanılacaq.