Alimlər fiziki fəaliyyətin beyni necə qoruduğunu kəşf ediblər

Mütəmadi fiziki fəaliyyət beynin təbii müdafiəsini gücləndirə və yaşla bağlı yaddaş və düşüncə zəifləməsi riskini azalda bilər. Bu, Kaliforniya Universitetinin, San-Fransiskodakı tədqiqatçıların gəldiyi nəticədir. Onlar fiziki fəaliyyətlə Alzheimer də daxil olmaqla neyrodegenerativ xəstəliklərdən qorunma arasındakı əlaqəni izah edən bioloji mexanizmi kəşf ediblər.

Yaşla beyni qandakı zərərli maddələrdən qoruyan qan-beyin baryeri tədricən zəifləyir. Onun artan keçiriciliyi zəhərli birləşmələrin beyin toxumasına nüfuz etməsinə imkan verir və iltihaba səbəb olur. Bu proses idrakın azalmasında amil hesab olunur və neyrodegenerativ xəstəliklər üçün xarakterikdir.

Bir neçə il əvvəl alimlər fiziki cəhətdən aktiv siçanların qaraciyərində GPLD1 fermentinin səviyyəsinin artdığını müşahidə etmişdilər. Bu ferment yaddaşın və idrak funksiyasının yaxşılaşması ilə əlaqələndirilirdi, lakin beyinə necə təsir etdiyi məlum deyildi, çünki qoruyucu baryerin özünə nüfuz edə bilmir.

Yeni bir araşdırma göstərdi ki, GPLD1 TNAP zülalına təsir edərək dolayı yolla təsir göstərir. Yaşla TNAP qan-beyin baryeri əmələ gətirən hüceyrələrdə toplanır və bu da onu daha keçirici edir. Fiziki fəaliyyət zamanı qaraciyər GPLD1-i qana buraxır, bundan sonra ferment beyni əhatə edən damarlara çatır və TNAP-ı hüceyrə səthindən çıxarır. Bu, baryerin möhkəmliyini bərpa etməyə və iltihabı azaltmağa kömək edir.

Əlavə təcrübələr TNAP-ın əsas rolunu təsdiqlədi. Bu zülalın səviyyəsi süni şəkildə artırılmış gənc siçanlar qocalmaya xas olan yaddaş pozğunluğu nümayiş etdirdilər. Əksinə, yaşlı heyvanlarda TNAP-ın azalması baryer keçiriciliyinin azalmasına, iltihabın azalmasına və yaddaş testlərində performansın yaxşılaşmasına səbəb oldu.