Firuz Mustafa:

Əgər yaşasaydı...70 yaşı olacaqdı...

Nisə Bəyimin özü və sözü

“Götür bu dünyаnı, rənglə sözünlə...”

Onun öz dünyası söz dünyasıdır

Uzun illərdən bəri, yəni hələ tələbəlik dövründən tanıdığım, istedadlı qələm sahibi Nisə Bəyimin sosial şəbəkədə həyəcan və nigarançılıq dolu fikir çırpıntılarını, çaparaq replikalarını oxuyub belə anladım ki, onun səhhətində müəyyən problemlər var. Nisə Bəyim artıq dediyim kimi, istedadlı qələm sahibidir və oxucuların əksəriyyəti onu həssas şair, maraqlı nasir, cəsarətli publisist, yorulmaz ədəbiyyatşünas kimi tanıyır. O, uzun illər Sabirabad rayonunda orta məktəbdə dərs deyib, gənc nəslə dilimizi, ədəbiyyatımızı öyrədib. Olduqca ciddi bir söz adamıdır. Elə xaraktercə də ciddi bir xanım olan Nisə Xanım kimdənsə kömək uman da deyil. Amma bu istedadlı insanın üstüörtülü atmacalarından onun sağlamlıq və ya sağlıq durumunu anlamaq elə də çətin məsələ deyil.

Az-çox tanıdığım üçün bilirəm ki, o, konkret olaraq kiməsə ağız açası, kimdənsə imdad diləyəsi deyil. İndiki halda kömək diləyi üçün biz irəli düşməliyik. Və biz, yəni onun qələm dostları, oxucuları, naşirləri konkret kömək üçün hansısa mücərrəd “əlaqədar təşkilatlara” deyil, məhz konkret ünvanlara müraciət etməliyik.

Təəssüflər ki, biz çox vaxt gözümüzün önündə olan, eyni bir dövrdə, lap elə eyni vaxt çərçivəsində yaşadığımız istedadların qədrini bilmirik. Bu gün ədəbi dairələrdə vurnuxan bir qism adamların ədəbi əsər yazmaq iddiası və ya hikkəsi ilə kağız korladığı, başqa bir qisminsə “ədəbiyyat zənciləri” tərəfindən yazılan “əsərlərə” utanıb-qızarmadan “müəlliflik” etdiyi bir mühitdə, çox mürəkkəb, absurd və əcaib bir “ədəbi dövrdə” yaşayırıq. Bu mənada, olsun ki, Nisə Bəyimin adı müəyyən qrup oxuculara çox şey demir. Axı bu xanım olduqca təvazökar, abırlı bir insandır. Özünü reklam etməyi xoşlamır, hər cür tərif və təbliğatdan uzaq dolanır. Xatırlayıram, ötən əsrin 80-ci illərinin sonunda Muğanda, Sabirabadda yaşayan gənc şairəni televiziyada aparıcısı olduğum bir ədəbi verilişə dəvət etmişdim. O zaman Nisə Bəyim bu təklifi qəbul etmək istəmirdi. Necə deyərlər, o, yalnız redaksiya əməkdaşlarının uzun-uzadı xahiş-minnətdən sonra studiyaya gəldi. Xeyr, o, saxta-süni “təvazökarlardan” deyildi. Əgər təbiri-caizsə belə də demək olar: bu cür bəyzadəlik, qadın “ağayanalığı” Nisə Bəyimin qanında, ruhunda, canındadır.

Kimdir Nisə Bəyim?

Ömürlüyü ilə qısa tanışlıq: Rəhimova Nisəbəyim İsmayıl qızı Sabirabad şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Rəhimov İsmayıl Cabbar oğlu əslən Şamaxı şəhərindən, anası Məlikova Məryəm Əlabbas qızı isə Zərdab rayonundandır.

Nisə Bəyim 1961-ci ildə Sabirabad şəhərində M.Müşfiq adına 4 saylı orta məktəbə daxil olmuş, 1971-ci ildə həmin məktəbi bitirmişdir. 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetini fərqlənmə ilə bitirərək, vaxtilə təhsil aldığı orta məktəbində əmək fəaliyyətinə başlamış və elə o zamandan bütün əmək fəaliyyəti boyu həmin məktəbdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi kimi çalışmışdır.

1998-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

Yaradıcılığı barədə qısa məlumat: Nisə Bəyim ondan artıq poemanın müəllifidir və onun "Arazım, Xan Arazım", "İlahi vaxt", "Əbədiyyət", "Himn", "Ürək simfoniyası" poemaları Azərbaycan dövlət radiosunda radio-tamaşa kimi hazırlanaraq efirdə səsləndirilmiş, oxucu və dinləyicilər tərəfindən maraqla qarşılanmışdır.

Onun özü əyalətdə yaşasa da, yaradıcılığının “əyalətçiliyə” və əyalətə bir dəxli yoxdur. Nisə Bəyimin çox zəngin fərqli aləmi, öz dünyası var. Bu dünyanın şəffaf divarları isə sehrli sözlərdən hörülüb. Başqa sözlə, onun öz dünyası elə söz dünyasıdır.

Ədəbi mühitdə Nisə Bəyimin poeziya nümunələri ilə bərabər, "Dəniz yuxusu", "Günəş ovu", "Doğmalıq" hekayələri, "İtirilmişlərdən biri", "Bütün həqiqətlər sözlərdədir", "Poeziya haqqında", "Sorun ki, bu nə sevdadır", "Ey Yazıq, sənə zülm eləmişlər", "Bütün həqiqətlər məndədir...", "Klassik notlar", "Aran uşağı haqqında hekayət", "Bağlı vaxt" esse və publisist məqalələri də maraqla qarşılanmışdır.

Son illərdə Nisə Bəyim bir sıra maraqlı nəsr nümunələri də yaratmışdır. Onun “Online” romanı təkcə müəllifin deyil, son illər ədəbiyyatımızın uğuru hesab olua bilər. Çox maraqlı bir fabula və struktura malik olan bu əsərin janrını müəyyən etmək bir qədər çətin olsa da, mən onu ədəbiyyatımızda ilk psixoloji- fantastik roman kimi təqdim və təqdir edə bilərəm.

Nisə Bəyimin “Çərxi-Fələk” adlı romanı da öz üslub və təhkiyə manerası ilə diqqəti çəkir. Bu əsərdə artıq bir nasir kimi püxtələşmiş Nisə Bəyim dövrün kəskin fəlsəfi suallarına öz müasirləri və öz oxucuları ilə birgə cavab axtarır.

O özünün dümək olar ki, bütün əsərlərində vicdanlı söz adamı və əsl vətəndaş kimi dünyamızın gələcəyindən nigarançılığını obrazlı şəkildə ifadə edir.

Nisə Bəyimin bir şeirində oxuyuruq:

Götür bu dünyаnı, rənglə sözünlə,

Hər sözə bir rəng qаt, rənglə hər yаnı,

Nəbаdə, yаlаnlа işin оlmаsın,

Çеvir bu üzünü, yа о üzünü,

Dünyаnın rəngsiz bir yеri qаlmаsın.

Qаçmа söz üstündən min bəhаnəylə,

Nə qаfiyə ахtаr, nə məqаm ахtаr,

О ümid gəmisi çохdаn yох оlmuş,

Çохdаn uzaqlаşmış öz sаhilindən.

İndi həyəcаnsız, sаkit sulаrdа

İntihаr gəmisi görünür hərdən.

Yа kədər rənginə, yа qəm rənginə,

Yа yаğış rənginə çеvir sözünü,

Yаlnız özün üçün əylən bir qədər,

Аmmа yаlаn ilə işin оlmаsın.

Şairin bu şeirinin lirik qəhrəmanının “ümid gəmisi” üzərək “öz sahilindən” çoxdan uzaqlaşsa da, ümidvarıq ki, Nisə Bəyimin şeir gəmisi poetik ümmanda hələ uzun illər dalğalara sinə gərəcək.

Uzaq xəyallarda qaldı ürəyim,

Özünə qapanıb daldı ürəyim.

Ömrə baxa-baxa doldu ürəyim,

Gözüm bulud-bulud yaş yola saldı.

Bəli, bu misralar da Nisə Bəyimə məxsusdur. Ümid edirik ki, biz onun gözlərində bulud-bulud yaş yox, parlaq sevinc şəfəqləri görəcəyik.

Artıq qeyd etdiyimiz kimi, naraharlıq, nigarançılıq motivi müəllifin bütün yaradıcılığından bir qırmızı xətt kimi keçir.

Biz də öz növbəmizdə gözəl ədəbiyyat adamı, pedaqoq, şair, nasir Nisə Bəyimin səhhətindən nigarançılığımızı bildiririk.

Oxuduğunuz bu kiçik, müxtəsər yazının da ədəbi bir material kimi deyil, bir nigarançılıq əks-sədası kimi qəbul edilməsini istərdik.

Firuz Mustafa

p.s.

Bu yazı Nisəxanım haqqındadır, 5 il əvvəl yazılıb. Bu, bəlkə də sağlığında onun özü barədə oxuduğu son yazı idi...

RUHU ŞAD OLSUN...

* * *

Ильхам Сулейман

Keçmiş feysbuk dostumun ruhu şad olsun. Yaratdığı gözəl nəsr əsərləri, təsirli şeirləri ilə yaddaşlarda yaşayır. Belə şeirlərdən birini vaxtilə poeziya səhifəmdə paylaşmışam:

https://www.facebook.com/share/1Y8HZFSK2A/?mibextid=wwXIfr

Shovket Zarin

Siz vaxtında qiymət verin insanlara” , ey dünyanı ölümsüz bilənlər .Çox təəssüf ki, həmişə gecikirik. Nisə Bəyimin şeirlərini çox sevirdim.Mərkəzdən uzaqda yaçayan bu sənətkar ,elə gözdən ,könüldən də kənar idi Allah rəhmət eləsin!

Sudabe Servi 

Allah rəhmət eləsin! Çox nurlu bir xanım idi. Şeirləri də gözəl. Heyif, tez getdi...((

Akif Qəribov

Allah rəhmət eləsin...Məkanı cənnət, ruhu şad olsun...

P.S. Bizdən bir kurs yuxarı oxuduğu üçün mən də tanıyırdım... Allah yaxınlarına, sevənlərinə Səbir versin... Nur içində yatsın...

QEYD. Başlıqlar "Facebook" sosial şəbəkəsindəki başlıqla eynilik təşkil edir.