Firuz Mustafa: 

FİLOSOFUN ÖLÜMÜ

"Gündəlikdən" sətirlər. Bəlkə də Niyazi Mehdi demiş, "gündəlikdən didmələr"...

26.02.2025

Nizaməddin Şəmsizadənin hüzr məclisində Fazil Mustafa həmkarımız Niyazi Mehdinin sağlıq durumunun ağır olduğunu bildirdi...

28.02.2025

Səhər tezdən sosial şəbəkələrdə Niyazi Mehdinin vəfat etdiyini oxudum. Yəqin ki, nə vaxtsa haqqında yazacam...

02.03.2025

...Axşam Niyazi Mehdinin yas məclisində (Təzə Pir məscidində) iştirak etdim. Bir xeyli dost-tanış rast gəldi. Nə yazıqlar ki, son zamanların “ünsiyyəti” daha çox mərasim evlərində baş tutur...

Niyazi ilə nə çox yaxın dost, nə də çox uzaq tanış idik. Həmkar idik. Zənnimcə, bir çox məsələlərdə həmfikir idik.

Ötən əsrin 80-lərindən sonra Niyazi Mehdi ara-sıra çalışdığım Fəlsəfə (və Hüquq) İnstitutuna gələrdi. Hərdən fikir mübadiləsi aparadıq. Onun mənim əlimə keçən ilk kitabı rus dilində idi, Şərq mədəniyyətinə həsr olunmuşdu. Sonralar Niyazinin maraqlı kitabları işıq üzü gördü. Onun həm özü, həm də yazıları orijinal idi və əksəriyyət tərəfindən maraqlı qarşılanırdı. Amma... onu anlamayanlar və anlamaq istəməyənlərə də rast gəlmək olurdu. Niyazi belələri haqqında yumorla danışmağı xoşlardı...

Adətən, çiynində gəzdirdiyi meşin çantadan çıxatdığı qutudan çıxartdığı siqaretin tüstüsünü acgözlüklə sinəsinə çəkən həmkarım zahirən adamayovuşmaz, köntöy adam təsiri bağışlasa da, əslində çox həssas, duyğusal bir insan idi. Adamlarla çox mədəni rəftar edən Niyazi başqalarındansa, özünə daha çox istehza və tənə ilə yanaşan bir qələm adamı idi. Bu cəhətdən onun öz həyatı daha çox məhz özünün “tədqiqat obyektinə” çevrilirdi.

Niyazı bədii yazılarına bir fəlsəfi not, fəlsəfi yazılarına isə bədii lad qatmağı bacarırdı. Elə təkcə kitablarının adı onun yaradıcılığı haqqında müəyyən təsəvvür yaratmağa imkan verir. Məsələn, “Özümdən diddiklərim”, “Fəlsəfədən diddiklərim”, “110 nəsnə”, “Yəhudi dili”, “Çətin və dolaşıq durumların kulturolojisi (Şərq və Qərb mədəniyyətlərində virtual örtüyün "kosmoqoniyası"”, “Bloger”, “Altay və Umay”... onun bir sıra elmi, publisistik və bədii kitablarının sırasından “didilənlərdir”.

İş elə gətirib ki, mən Niyazinin atası Musa müəllimi də görmüşəm. O, elmi ateizm müəllimi idi, fəlsəfə ilə məşğu olurdu. Mən onun anası ilə də tanış idim. Yadımdadır, səhv etmirəmsə mən o vaxtkı Politexnik İnstitutda “saathesabı” dərs deyərkən Rəfiqə müəllimə fəlsəfədən seminar dərsləri, mən isə mühazirələr aparadım. Bu zərif, abır-həyalı xanımla tez-tez rastlaşar, söhbət edərdik. O, adətən, oğlu Elçini soruşardı: “Elçin işə gəlmişdi, siqaret çəkirdimi...” Elçin bizim institutda çalışırdı. Yəni o da fəlsəfə elmi ilə məşğul olurdu. Elçin yaraşıqlı, şıq geyimli bir gənc idi. Sonralar, səhv etmirəmsə Estaniyaya getdi, evlənib elə orada da qaldı. Niyazinin həyat yoldaşı Dilarə xanım da fəlsəfə ilə məşğuldur, ali məktəbdə bu fənni tədris edir... Göründüyü kimi, Niyazi Mehdi təkcə “makromühitdə” deyil, “mikromühitdə” də daim elmi-fəlsəfi “aurada” olub...

Niyazi Mehdi inanclı adam idi. O, indi haqq dünyasındadır.

... Yas yerindən çıxanda mərhumun bir kitabını da özümlə götürdüm. Bu, “Mən” olmağımın tarixçəsi” adlı yeni kitab idi, “Qanun” nəşriyyatı çap etmişdi. Qapının ağzında dayanmış ortaboy, saqqallı, kədərli siması ilə seçilən gənc bir oğlan hüzrə gəlib-gedənlərlə əhvallaşırdı. Bu, 45 il əvvəl gördüyüm Niyaziyə çox bənzəyirdi. Qısa sorğu-sualdan belə məlum oldu ki, səhv etmirəmmiş...

Mərasim zalından yazıçı Azad Qaradəli ilə birlikdə çıxdıq. Yolun ortasında məlum oldu ki, həmkarım çantasını unudub. Həyəcanlı idi. Cəld geri qayıtdı. Çanta öz yerində imiş...

...Bir filosofu itirdik. Ruhuna ehtiram.

Yeri cənnət olsun.