Hümbət Quliyev: 

Çin səddi

( hekayə)

Qədim Çin məbədinin həyəti bu qədər əsgər görməmişdi. Geyimindən rəhbərə oxşayan birisi atın elə üstündə ucadan soruşdu:- Usta Yunşen buradadır?

Mən qabağa çıxdım. Həmin rəhbər atdan düşüb mənə təzim etdi və əlindəki iri möhürlü perqamenti baş əyərək mənə uzadıb uca səslə dedi:- Əlahəzrət İmperatorumuz sizi hüzuruna dəvət edir. Bütün yığışanlar bir anlıq susdular və yerə qədər təzim etdilər.

Yığışmağa cəmi bir saat verildiyindən, hamı mənə kömək etmək istəyir, və oturacağım arabanı hər cür paltar və azuqə ilə doldururdular. Tələbələrim xüsusən canfəşanlıq edirdilər. Nəhayət yola çıxdıq. İstiqamətimiz Çinin şimalına, İmperatorun iqamətgahına idi.

Nə qədər düşünsəm də, İmperatorun mənimlə nə səbəbə görüşmək istədiyini izah edə bilmirdim. Mən sadəcə bir məbəddə çinli kahinlərə müxtəlif biliklər verməklə məşğul idim. Onlara sağlam və cavan qalmağın sirlərini öyrədirdim. Bu işlə nə vaxtdan məşğul olduğumu özüm də bilmirdim. Mənə elə gəlirdi ki, mən elə həmişə bu işlə məşğul olmuşam.

Saysız tələbələrim dəyişsə də, mən dəyişmədən qalırdım.

Elə sirrim də yox idi, sadəcə, hamıya məsləhət bildiklərimi ilk növbədə özüm dəqiq riayət edirdim.

Bəli, məşhur idim, amma İmperatora mənim hansı biliklərim lazım ola bilərdi ki?

Yolumuz bir aydan çox çəkdi. İmperator Sin Şuxandinin nəhəng çadırı hündür bir təpənin üstündə qurulmuşdu.

Görüşdən əvvəl mənim bütün libasımı təzələdilər və bunun İmperator həzrətlərinin mənə hədiyyəsi kimi təqdim etdilər.

Məni çadırın qarşısına gətirdilər və şəffaf pərdə arxasında çox hündür taxtda oturan İmperatora təzim vəziyyətində dayandım. İmperatora baxmağın qadağan olunduğunu hər çinli bilir. Taxtdan gələn səsə mən başımı bir az da aşağı əydim.

- Salam Usta Yunşen, sənin haqqında çox rəvayətlər gəzir. Deyirlər adını doğruldursan, elədir?

Yunşen çincə əbədi yaşar, tarixlərdə əbədi yaşayan deməkdir. Heç məbəddə sənin yaşını bilən yoxdur, düzdür? Ən qədim kitablarda belə sənin adın gedir. Ölümsüzsən sən?

Mən başımı qaldırmadan, amma səsimi İmperatorun taxtına çatdırmaq üçün bir az ucadan dedim;- hər kəsə bəlli vaxt ayrılıb, görünür mənim vaxtım hələ çatmayıb, amma Əlahəzrət İmperatorumuzun əbədi yaşayacağına inanıram. Onun son cümləsi İmperatorun qulağını xoş oxşamışdı, bunu onun saqqalını təkrar- təkrar sığallamasından duydu.

- Səni dəvət etməyimin məqsədi var, istəyirəm ki, dönüb sol tərəfdə tikintisi gedən divara baxasan, bu bütün Çinin sərhədlərini qoruyacaq divar-sədd olacaq. Bu gecə yuxuda mənə ayan oldu ki, Usta Yunşen, əbədiyaşar Yunşen bu səddə min illər bundan sonra da şahidlik edəcək.

Bu səbəbdən istəyirəm ki, bu səddin mənim tərəfimdən başlandığını görüb gələcək nəsillərə böyüklüyümü, qüdrətimi çatdırasan.

O, astaca başını döndərib deyilən istiqamətdə minlərlə insanın ucaltdığı nənəng divara baxdı. Onun baxışı qəfil sürətləndi və tikintisi iki min il davam edən, uzunluğu 21 min kilometr olacaq divarın tikintisi iki dəqiqə ərzində onun gözlərinin önündən keçdi. Hər tərəfdən insanların əzabları, nalələri ərşə qalxırdı. O, dikəlib qışqırmaq istədi ki, Əlahəzrət İmperator, divarın tikintisini elə bu an saxlayın. O, İmperatora yalvarmağa da hazır idi. O demək istəyirdi ki, iki min il tikintisi gedəcək bu divar milyonların ölümünə səbəb olacaq. Sadəcə boş təkəbbür olan bu tikinti, sizin də, sizlərdən sonra da gələcək çox İmperatorların da sonu olacaq. Divarın bir hərbi sədd kimi heç bir xeyri olçayacaq. Lazım olanda, düşmən sadəcə gözətçiləri satın alacaqlar, ya da divarın altından lağım atıb keçəcəklər…

Axı bunu necə desin, o artıq bilirdi ki, çox narazıları, ya sadəcə dözməyib ölənləri elə divara hörürdülər. Elə belə demirdilər ki, Çin səddi ən uzun qəbirstanlıqdır…

Divara hörülmək ideyasını heç bəyənmədi, qapalı mühitlər onda vahimə yaradırdı.

İmperatorun səsi onu yerə qaytardı:- Usta Yuşen, nə düşünürsən?

- Əlahəzrət İmperator sizin adınız əbədi bu divarla birgə çəkiləcək!

İmperatorun ona cavabında nə dediyini o artıq eşitmirdi, gözlərindən yerə düşən iki göz yaşı onun özünə çox az təsəlli idi.

Aylar sonra əbədiyaşar Yunşen öz məbədinə çatanda göydən qar yağırdı. Üç yüz ildən sonra insanlığın yeni erası başlayacaqdı. O, başını yuxarı qaldırıb düşən qarları dili ilə tutub onların dadını hiss etməyə çalışdı. Özü- özünə düşündü; iki min ildən sonra da bu qarın dadı dəyişməyəcək. Gülümsəyərək əlavə etdi: Gərək iki min ildən sonra Çin səddinin yanında dayanıb qarın dadını müqayisə edim…

Hümbət Həsənoğlu