Hümbət Quliyev:

 Paket gəzdirən insan

( novella)

Həmişə əlində böyük paket gəzdirən bu şlyapalı, yaşlı kişini uzun illər sahildə gəzən görərdilər. Kişi bəstəboylu olduğundan paket az qala yerə çatırdı. Hiss olunurdu ki, paket çox da ağır deyil, amma kişinin paketi hərdən bir əlindən, o biri əlinə ötürməyi göstərirdi ki, paket o qədər yüngül də deyildi.

Hamı kimi mən də o kişini görəndə, düşünmüşəm:

- Görəsən, paketdəki nədir?

Bu insan rahat gəzişdiyi vaxt hansı ehtiyacdan bu iri paketi sərasər əlində daşıyır. Heç kim də görməmişdi ki, bu kişi paketi açıb ordan nəsə çıxartsın, və ya paketdən necəsə istifadə etsin.

Mən özlüyümdə düşünmüşdüm ki, yəqin bu kişinin psixoloji problemi var və o, patoloji hisslə öz paketinə bağlıdır. Ayrı- ayrı cisimlərə insanların patoloji bağlılıqları barədə oxumuşdum.

Sərin payız günü idi. Dəniz dalğalıydı, xəzri əsirdi. Belə havaları çox xoşlayıram.

Sumqayıt Bulvarında dənizin içinə yarım kilometrə qədər daxil olan geniş körpü var- Sumqayıtın dəniz körpüsü. Bura yaxın yerdə Sovet vaxtından

“ Priçal” kafesi olduğundan, bura “priçal” deyənlər də hələ çoxdur. Bu körpünün özüllərini qorumaq üçün körpü boyu, körpünün qıraqlarına betondan çoxsaylı iri dalğaqıranlar düzüblər. Hündür dalğalar körpünün özülünə çatmamış bu dalğaqıranlara dəyib parçalanır və beləliklə, özülə çox yük düşmür.

Xəzri əsən günlər mən körpünün dalğaqıranlara yaxın hissəsində yer tutar və parçalanmış narın dəniz damcılarından ciyərdolusu bəhrələnməyə çalışardım.

Bu gün hava sərin olduğundan insanlar çox deyildi, hərçənd ki, dalğaqıranların üstündə dayanıb balıq tutanlar da vardı. Dalğaqıranların üstündə belə havada dayanmağın təhlükəsini hər balıqçı bilsə də, iri balıq tutmaq ehtirası təhlükə hissini çox vaxt üstələyirdi.

Burnumu dəniz havasına təzə dayamışdım ki, qışqırıq səsi eşitdim:- Suya adam düşüb!

Mən də hamı kimi insanların qaçdığı istiqamətə yeyin getdim.

Suda, paltarlı bir insan çabalayırdı.

Mənzərə çox təhlükəli görünürdü.

Orta yaşlı insan dalğaların ixtiyarında idi. Hər dalğa onu sahilə, dalğaqırana yaxınlaşdırırdı və onun dalğaqıranlardan tutmaq cəhdi hər dəfə boşa çıxırdı . Qayıdan dalğa isə onu sürətlə geri aparır və o, dənizə batıb, çıxırdı. Qıraqdan sözlə ona kömək etmək istəyənlərdən fərqli olaraq mən bu insanın şansı olmadığını dəqiq bilirdim. Hər üzgüçü belə bu vəziyyətdən çıxa bilməzdi. İş ondadır ki, hər dalğa dalğaqırana çatanda, əvvəlki dalğa aşağıdan geri qayıdır və fırlanan su burulğan əmələ gətirir və burulğan insana “badalaq” vuraraq onu aşağı, dibə dartır. Batanın paltarda olması da bir tərəfdən vəziyyəti kritik edirdi. Onun qırıq- qlrıq :- “Kömək edin!” yalvarışı ətrafdakıları həyacanlandırsa da, çarəsizlik hər kəsi sıxırdı.

Kiminsə, elə mənim də xüsusi ləvazimatlar olmadan onu xilas etmək cəhdim batanların sayını sadəcə ikiyə vuracaqdı.

Kimsə Fövqaladə Hallar Nazirliyinə zəng etdiyini desə də, qıraqda duranların içində bəlkə də ən bədbini mən idim. Çıxış yolunun olmadığını, insanın batacağını, bir azdan bura başılovlu qohumların gələcəyini təsəvvür edirdim.

Və qəfil paketli kişi yanımızda peyda oldu və o, hövlanak paketindən uzun ipə bağlanmış xilasedici dairə çıxartdı. O, paketdən fil çıxarsaydı, yəqin mən belə təəccüblənməzdim.

Gənclərdən biri vəziyyəti anında qiymətləndirib dairəni götürüb, ən qıraq dalğaqıranın üstünə çıxıb, onu batanın yanına atdı. Artıq taqətini tam itirmiş batan insan ikinci həmlədən dairəni tuta bildi, bu onun yeganə şansı idi. Digər balıqçıların da köməyi ilə dairədən tutmuş insanı tədricən iplə dartıb qırağa çıxartdılar.

Hamı həyacan dolu sevinclə eyni sözü təkrarlayırdı:- Nəfəs alır, sağdı, şükür…

Ətrafdakı vurhavurda şlyapalı kişi necəsə yanımda ikinci dəfə peyda oldu. Bir neçə insana baxandan sonra, mənim sifətimə etibarla baxıb yavaş səslə dedi:- Düz otuz il bundan qabaq mən yeganə qardaşımı bax belə itirdim. O vaxt kiminsə yanında belə xilasedici dairə olsaydı, onu da xilas etmək mümkün olardı. Həmən o gündən bəri mən dəniz qırağına gələndə, xilasedici dairəni həmişə özümlə daşıyıram.Mən heç vaxt razı ola bilməzdim ki, kimsə mənim yanımda ikinci dəfə batsın!

O, üzünü dənizə döndərib qəmli- qəmli uzaqlara baxdı…

Hümbət Həsənoğlu