Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 101-ci ildönümüdür

10 may Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin doğum günüdür.

Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Azərbaycanın Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1939-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) memarlıq fakültəsində təhsil almışdır. Müharibənin başlanması ona təhsilini başa vurmağa imkan vermədi.

Heydər Əliyev 1941-ci ildən Naxçıvan MSSR Xalq Daxili İşlər Komissarlığında və Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetində şöbə müdiri işləmiş, 1944-cü ildə isə dövlət işinə göndərilmişdir. təhlükəsizlik agentlikləri. Bu dövrdən təhlükəsizlik sistemində çalışan Heydər Əliyev 1964-cü ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədrinin müavini, 1967-ci ildən isə sədri vəzifələrində çalışaraq general-mayor rütbəsinə layiq görülüb. Bu illərdə o, Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) xüsusi ali təhsil alıb, 1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirib.

Azərbaycan Kommunist Partiyası (KP) MK-nın 1969-cu il iyul plenumunda Heydər Əliyevin namizədliyi Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi vəzifəsinə irəli sürülüb və respublikanın rəhbəri seçilib. 1982-ci ilin dekabrında Heydər Əliyev Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvü oldu, SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini və SSRİ rəhbərlərindən biri vəzifəsinə təyin edildi.

1987-ci ilin oktyabrında Heydər Əliyev Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun və şəxsən baş katib Mixail Qorbaçovun apardığı siyasətə etiraz olaraq tutduğu vəzifədən istefa verdi. 

1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda sovet qoşunları tərəfindən törədilmiş qanlı faciə ilə əlaqədar Heydər Əliyev ertəsi gün Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində bəyanatla çıxış edərək, Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb etdi. cəzalandırıldı. Dağlıq Qarabağda yaranmış kəskin münaqişəli vəziyyətlə bağlı SSRİ rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinə etiraz əlaməti olaraq 1991-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarını tərk edib.

1990-cı ilin iyulunda Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyev əvvəlcə Bakıda, sonra isə Naxçıvanda yaşamış, elə həmin ildə Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. 1991-1993-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri, Azərbaycan Respublikası Ali Soveti sədrinin müavini vəzifələrində çalışıb. Yeni Azərbaycan Partiyasının 1992-ci ildə Naxçıvan şəhərində keçirilən təsis qurultayında Heydər Əliyev partiyanın sədri seçilib.

1993-cü ilin may-iyun aylarında ölkədə hakimiyyət böhranının həddindən artıq kəskinləşməsi, vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yarananda Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsini tələb etdi. Azərbaycanın o vaxtkı rəhbərləri Heydər Əliyevi rəsmi olaraq Bakıya dəvət etməyə məcbur oldular. 1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyev Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçildi və iyulun 24-də Milli Məclisin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı.

1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. 1998-ci il oktyabrın 11-də yüksək xalq fəallığı şəraitində keçirilən seçkilərdə səslərin 76,1 faizini toplayaraq yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir. 2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində ilkin olaraq namizəd kimi iştirak etməyə razılıq verən Heydər Əliyev sonradan səhhətində yaranan problemə görə iştirakdan imtina etdi.

Dekabrın 12-də Azərbaycanın ümummilli lideri, Prezident Heydər Əliyev Amerika Birləşmiş Ştatlarının Klivlend Klinikasında vəfat edib.

Heydər Əliyev bir çox dövlət orden və medallarına, beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüş, müxtəlif ölkələrin ali məktəblərinin fəxri doktoru seçilmişdir.