Kəşf edilən ilk planet: Uran 243 il əvvəl təsadüfən necə kəşf edildi?

Uranın kəşfindən əvvəl digər astronomlar onun planet deyil, başqa ulduz olduğuna inanırdılar.

243 il əvvəl, məhz 1781-ci il martın 13-də ingilis astronomu Uilyam Herşel Günəş sistemində yeni planet - Uranı kəşf edib. Bu, Günəş ətrafında fırlanan sondan əvvəlki, yeddinci planetdir. Lakin Uranın kəşfindən əvvəl bir çox astronomlar onu adi ulduz hesab edirdilər. Bu, qədim zamanlardan bəri kəşf edilən ilk planet idi və tamamilə təsadüfən tapıldı.

Hesab olunur ki, 1781-ci ilə qədər astronomlar Uranı 20 dəfədən çox müşahidə ediblər, lakin bu obyekti Günəş sistemindəki başqa bir planetlə səhv salmayıblar. Lakin bunun əslində qədim zamanlardan bəri kəşf edilən ilk planet olduğunu anlayan astronom Uilyam Herşel idi. Bunu sübut etmək üçün ona və digər astronomlara 2 il lazım olsa da, Uran planet kimi yalnız 1783-cü ildə tanınıb.

Əvvəlcə Herşel öz dizaynı olan teleskopdan istifadə edərək adi gözlə görünməyən çox tutqun ulduzları müşahidə etdi. Kosmosu müşahidə edərkən astronom sabit ulduzların fonunda hərəkət edən tutqun bir cisim aşkar etdi. Nəticədə alim belə qənaətə gəlib ki, bu obyekt Günəş sistemində yerləşir və o, mütləq Yerə ulduzlardan daha yaxındır. Əvvəlcə Herşel yeni bir kometa kəşf etdiyini güman edirdi, lakin sonrakı müşahidələr onun hələ də Günəşdən yeddinci planet olduğunu göstərdi.

Bodenin ideyası ənənəyə riayət etmək və planetə romalılar üçün əsas olan qədim Roma və ya qədim yunan mifologiyasından götürülmüş bir ad vermək idi. Alimin məntiqi belə idi ki, Uran tanrısı Saturn tanrısının atası olub və bu planet Günəş sistemindəki planetlər siyahısında altıncıdır.