Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Gəncənin atəşə tutulması ilə bağlı dəlillər araşdırılır

Oktyabrın 6-da sülh və insanlıq əleyhinə cinayətlər, müharibə cinayətləri, o cümlədən təcavüzkar müharibənin hazırlanması və aparılması, soyqırımı, müharibə qanunlarının və adətlərinin pozulması, eləcə də terrorizmin maliyyələşdirilməsi, hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsi, hakimiyyətin zorla saxlanılması və Ermənistanın Azərbaycana qarşı törətdiyi çoxsaylı digər cinayətlərdə ittiham olunan Ermənistan Respublikası vətəndaşlarına qarşı cinayət işləri üzrə açıq məhkəmə iclası davam etdi.

Hakim Zeynal Ağayevin sədrliyi ilə keçirilən və hakimlər Camal Ramazanov və Anar Rzayevdən (ehtiyat hakim Günel Səmədova olmaqla) ibarət məhkəmə iclasında hər bir təqsirləndirilən şəxsə ana dilində tərcüməçi, eləcə də müdafiə vəkilləri təqdim edilib.

Məhkəmə iclasında təqsirləndirilən şəxslər, onların müdafiə vəkilləri, zərərçəkmişlərin bəziləri, onların hüquqi varisləri və nümayəndələri, eləcə də dövlət ittihamını dəstəkləyən prokurorlar iştirak ediblər.

Məhkəmə prosesi cinayət işi materiallarının oxunması ilə davam edib.

Əvvəlcə, 2020-ci ilin 44 günlük Vətən Müharibəsi zamanı Gəncə şəhərinə raket hücumu ilə bağlı sənədlər açıqlandı.

Epizod-epizod araşdırılan sənədlər göstərir ki, Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi və beynəlxalq hüququ, o cümlədən 12 avqust 1949-cu il tarixli Cenevrə Konvensiyasını kobud şəkildə pozaraq, 4, 5, 8, 11 və 17 oktyabr 2020-ci il tarixlərində cəbhə xəttindən uzaqda yerləşən Gəncənin yaşayış məntəqələrinə, eləcə də hərbi hədəf olmayan aydın görünən və fərqlənən təhsil və tibb müəssisələrinə, eləcə də hərbi əməliyyatlarda iştirak etməyən mülki şəxslərə və ya ayrı-ayrı mülki şəxslərə qarşı 9K58 Smerç (BM-30) və 9K72 Elbrus raketlərindən istifadə edərək zərbələr endirib.

Beləliklə, Ermənistan silahlı qüvvələri hərbi zərurətlə əsaslandırılmayan genişmiqyaslı dağıntılar, terror aktları və mülki şəxslərin yaralanması və ölümü, eləcə də mülki əmlakın xüsusilə böyük miqyasda məhv edilməsi ilə nəticələnən digər cinayətlər törətmişdir.

Bu hadisələrin hər biri ilə bağlı istintaq zamanı cinayət yerlərinə baxış keçirilmiş, mərhumların cəsədləri məhkəmə-tibb eksperti tərəfindən müayinə edilmiş, zərərçəkmişlərin xəsarətləri barədə tibbi arayışlar alınaraq iş materiallarına əlavə edilmiş, mərhumun qanuni varisləri müəyyən edilərək dindirilmiş, zərərçəkmişlərin zərərçəkmiş kimi tanınması və iş üzrə dindirilməsi barədə qərarlar qəbul edilmiş, şahidlər dindirilmiş və digər istintaq hərəkətləri aparılmışdır.

Sənədlərdə göstərilir ki, 4, 5, 8, 11 və 17 oktyabr 2020-ci il tarixlərində Gəncə şəhərinə raket hücumları nəticəsində 26 mülki şəxs qəsdən öldürülüb, 175 nəfər isə müxtəlif dərəcələrdə yaralanıb. Ölən 26 nəfərdən 10-u kişi, 10-u qadın, 6-sı isə azyaşlı olub. Yaralanan 175 nəfərdən 61-i kişi, 66-sı qadın, 48-i isə azyaşlı olub.

Şəhərdə yerləşən mülki infrastruktur, nəqliyyat vasitələri, yaşayış binaları və digər tikililərə ciddi ziyan dəyib.

Sənədlərə və 11 oktyabr 2020-ci il tarixli hadisə yerinin ilkin yoxlama hesabatına əsasən, Ermənistan silahlı qüvvələrinin Gəncəyə ballistik raketdən istifadə edərək zərbə endirdiyi müəyyən edilib.

Araşdırmalar nəticəsində partlayışın 1978-ci ildən sonra SSRİ-də istehsal olunmuş və NATO tərəfindən SS-1c Skud B təyin edilmiş 9K72 Elbrus taktiki raketinin zərbəsi nəticəsində baş verdiyi müəyyən edilib.

Raketin Ermənistanın Vardenis şəhərindən Gəncəyə yönəldiyi və maksimum uçuş məsafəsinin 275 km olduğu güman edilir. R-17 tək pilləli, maye yanacaqlı ballistik raket keçmiş SSRİ-də istehsal olunmuş, lakin istehsalı 1987-ci ildə dayandırılmışdır.

Bu tip raketlər keçmiş SSRİ və MDB ölkələrinin silahlı qüvvələrinin strateji silahları olan taktiki silah sistemləri kimi təsnif edildiyindən, onlardan istifadə hüququ müvafiq ölkənin dövlət başçısına, eləcə də onların razılığı ilə Müdafiə Nazirinə məxsusdur.

Bu cür raketlər dəqiq hərbi hədəflərə deyil, yaşayış məntəqələrinə və mülki infrastrukturlara qarşı atılır ki, bu da ciddi fəsadlara, yəni kütləvi itkilərə və genişmiqyaslı dağıntılara səbəb olur.

Bundan sonra təqsirləndirilən şəxs David Manukyan məhkəməyə müraciət edərək, özünü elan etmiş rejimin "rəhbərliyi və ordusu"nun nümayiş etdirilən raket qurğuları və ya onların istifadəsi ilə bağlı "əmrlər" vermək səlahiyyətinin olmadığını iddia etdi.

Hakim Z. Ağayev sənədlərin açıqlanması prosesinin hazırda davam etdiyini bildirdi. Bu, açıqlanma başa çatdıqdan sonra müdafiə tərəfinə öz mövqeyini bildirməyə imkan verəcək.

Daha sonra təqsirləndirilən Arayik Harutyunyanın vəkili məhkəmə iclasında araşdırılan sənədlərin surətlərini istədi.

Sədrlik edən hakim Z. Ağayev sənədlərin surətlərinin təqdim olunacağını elan etdi.

Daha sonra Vətən müharibəsi zamanı Göygöl, Tovuz, Daşkəsən, Samux, Siyəzən, Kürdəmir və Qəbələ rayonlarına, eləcə də Mingəçevir şəhərinə və Göygöl Milli Parkına raket hücumları ilə bağlı sənədlər ictimaiyyətə açıqlandı.

Daha sonra təqsirləndirilən şəxsin vəkili Levon Mnatsakanyan müvəkkili ilə məxfi görüş üçün vəsatət qaldırdı.

Hakim Zeynal Ağayev vəsatəti təmin etdi və məhkəmə iclasında fasilə elan etdi.

Fasilədən sonra məhkəmə sənədlərin oxunması ilə davam etdi.

Açıqlanan sənədlərdən biri Böyük Vətən müharibəsi zamanı döyüş zonasından kənarda yerləşən Bərdə şəhərinə Ermənistan silahlı qüvvələrinin raket zərbələri ilə bağlı idi.

Baxılan sənədlər göstərir ki, Böyük Vətən Müharibəsi zamanı Bərdəyə müxtəlif vaxtlarda raket zərbələri nəticəsində uşaqlar, qadınlar və yaşlılar da daxil olmaqla 29 nəfər qəsdən öldürülüb, 112 nəfər yaralanıb və şəhərdə yerləşən mülki infrastruktura, nəqliyyat vasitələrinə, yaşayış binalarına və digər tikililərə ciddi ziyan dəyib.