Alimlər sübut etdilər ki, çətin dövrlər insan cəmiyyətlərini gücləndirir

Bornmut Universitetinin britaniyalı arxeoloqları çətinliklərin insan icmalarına sərtləşdirici təsirinin tarixi sübutlarını təqdim ediblər. Onların qənaətləri sivilizasiyaların son 30 min il ərzində yüksəliş və süqutunun təhlilinə əsaslanır.

Araşdırma "Nature" elmi jurnalında dərc olunub. 

Tədqiqat zamanı ekspertlər dünyanın müxtəlif ölkələrindən 16 arxeoloji obyektin məlumatlarını nəzərdən keçiriblər.

Komanda aşkar etdi ki, həssaslıq və davamlılıq arasındakı dalğalanmalar erkən fermerlər və çobanlar arasında xüsusilə güclüdür. Kənd təsərrüfatı cəmiyyətləri ovçu-toplayıcı qruplarla müqayisədə daha çox tənəzzül yaşadı, lakin onlar da bu böhranlarla daha tez mübarizə apardılar.

Tədqiqatda tədqiq edilən tənəzzüllərin əksəriyyəti onilliklər ərzində davam edib və ətraf mühitin dəyişməsindən tutmuş sosial sarsıntıya qədər müxtəlif səbəblərə malik olub.

Bəzi hallarda alimlər Norveçdə məhsul itkisinə səbəb olan soyuq hava kimi bu böhranların nə olduğu barədə konkret tarixi və ya iqlimoloji məlumata malik idilər.

Əsərin müəllifləri əlavə edib ki, sənayedən əvvəlki cəmiyyətlərdə həyat müasirdən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Bununla belə, cəmiyyətin nümunələrini başa düşmək qlobal davamlılıq problemini həll etməyə kömək edə bilər, çünki bəşəriyyət yenidən dəyişən iqlim və digər çağırışlarla üzləşir.

Əvvəllər alimlər qədim Mayya sivilizasiyasının dağılmasının səbəbini adlandırırdılar.