Kamran Nəzirli: 

"Küləklə sovrulanlar” romanından bir parça

MARQARET MİTÇEL

Azərbaycanda ilk dəfə orijinaldan tərcümə: Kamran Nəzirli

…Yüzlərlə səs bir ağızdan sevinclə, ucadan oxumağa başladı, gur səslər bir-birinə qarışdı; daxili qoşunların mühafizə dəstəsindən olan şeypurçu səhnəyə qalxıb orkestrlə birgə ritmi tutmağa çalışdı. Gümüşü şeypurun səsləri oxuyan izdihamın başı üzərində dalğalananda bundan təsirlənən adamların kürəyini sanki sərin meh yaladı, həyəcandan qadınların çılpaq çiyinləri ürpəşdi.

Urra! Urra!

Yaşasın Cənubun Hüquqları! Urrra!

Yaşasın Müqəddəs Mavi Bayrağımız!

Yaşasın tək ulduzlu Bayrağımız!

İkinci bənd oxunanda Skarlet də özünü saxlaya bilmədi, başladı hamıyla bərabər oxumağa. Birdən arxadan Melaninin zil, zərif səsini eşitdi. Bu səs şeypur səsinə bənzəyirdi - aydın və təsiredici idi. Skarlet dönüb gördü ki, Melani gözlərini yumaraq əllərini sinəsində çarpazlayıb oxuyur; onun kiprikləri sulanmışdı, göz yaşları işıldayırdı. Musiqi kəsiləndə Melani Skarletə bic-bic gülümsədi və burun dəsmalını yüngülcə gözlərinə toxundurub pıçıldadı:

- Mən elə xoşbəxtəm ki! Əsgərlərimizlə fəxr edirəm! Kövrəldim, özümü saxlaya bilmədim!

Melaninin gözlərində dərin, bəlkə də fanatik bir atəş vardı; bu atəş bir anlıq onun üzünə nur saçdı, qızın siması gözəlləşdi. Əslində burdakı bütün qadınların üzündə həyəcan yaşanırdı, gözlərdən qürur yaşı axırdı, pamadalı, rəngli-rəngsiz, batıq, məsum, qırışlı yanaqlar islanmışdı, dodaqlar aralanmışdı, alovlu gözlər həyəcandan yanırdı. Musiqi bitəndən sonra qadınlar yanlarındakı kişilərə- ərlərinə, kavalerlərinə, oğullarına sarı dönüb fəxarətlə baxdılar. Bax, bu anlarda bütün qadınlar gözəl görünürdü! Bu anlarda onlar sevdiyi oğlanlarla, ərlərlə, oğullarla fəxr edirdilər, onlara sevgi bəxş edən, sevgiyə sevgi ilə cavab verən kişiləri inamlı baxışlarına bələmişdilər. Onlar öz kişilərini sevirdilər! Onlar öz kişilərinə inanırdılar və bu inamı qəbrədək qorumağa hazır idilər! Belə qadınlara bədbəxtlik üz verə bilərdimi? Yox! Çünki boz mundirli kişilər yankilərlə onların arasında dağ kimi durmuşdular! Bu qadınlara elə gəlirdi ki, dünya yaranandan indiyədək hələ heç bir ölkə belə cəsarətli, qorxmaz, şücaətli, vətənə sadiq, nəcabətli, ədəbli və yaraşıqlı oğullar yetirməyib! Əgər onlar haqq işi uğrunda, ədalət naminə vuruşurlarsa, deməli, mütləq qalib gələcəklər! Bu Haqq işi qadınlara da oğullar, atalar, sevgililər qədər əziz idi; qadınlar da bu haqq-ədalət uğrunda zəhmət çəkir, gecə-gündüz ürəkdən çalışır, bütün niyyət və ümidlərini yalnız bu amala yönəldiblər! Lazım gələrsə bu amal uğrunda öz ərlərini, oğullarını və sevgililərini də qurban verərlər, bu itki onları sındıra bilməz, əksinə, dərdə vüqarla, mətanətlə dözər, başlarını dik tutub saxlayarlar! Bax, o döyüş bayrağını başlarının üstündə vüqarla aparan kişilər kimi!

Onların qəlbi qürur və vətənə sədaqət hissləri ilə dolu idi. Onlar Konfederasiya ilə fəxr edirdilər, Konfederasiya qələbənin bir addımlığında idi! Missisipi vadisi boyu məğlubedilməz Cekson öz ordusuyla irəliləyir və yankilər Riçmond ətrafındakı yeddi günlük döyüşlərdə darmadağın edilib! Başqa cür ola da bilməzdi! Li və Cekson kimi sərkərdələr olan yerdə, əlbəttə, qalibiyyət olar! Bir dəfə də həmlə edib qalib gəlsələr, yankilər artıq dizin-dizin sürünəcək, sülh sazişi bağlamaq üçün yalvaracaqlar! O zaman cənublular evə dönəcək, qələbə sevincləri və öpüşlərinin sayı-hesabı olmayacaq! Daha bir qələbə və müharibə bitəcək! Əlbəttə, ailədə kiminsə yeri boş görünəcək, uşaqlar atalarını, qardaşlarını, yaxınlarını əbədi olaraq itirəcəklər. Virciniya çaylarının sahil boyu düzənliklərində, Tenessinin sükunətli dərə-təpələrində adsız məzarlar bitəcək. Axı bu adsız məzar sahiblərinin haqq işi uğrunda canlarını qurban verdiklərini kim dilə gətirəcək?

Qadınlar üçün ipək parçalar tapmaq, çay və qənd əldə etmək çox müşkül məsələyə dönmüşdü. Bu mallar barədə artıq zarafata salıb danışırdılar. Buna baxmayaraq zirək qaçaqmalçılar bu malları yankilərin düz gözləri qabağından necəsə çıxara bilir və xüsusən bu şeyləri camaat əldə edəndə məmnun qalırdı. Tezliklə Rafael Semmes və Konfederasiyanın hərbi-dəniz Donanması yankilərin dərsini verəcək, blokadanı yarıb limanların işləməsinə şərait yaradacaq. İngiltərə də Konfederasiyaya kömək edəcək. Axı ingilis fabrikləri pambıqsız qalıblar! Onlar Cənubdan daşınan pambıqla işləyirdilər. Bundan başqa ingilis zadəganları Konfederasiyaya biganə deyillər! Cənublular onların adamıdır, dolları hər şeydən üstün tutan yankiləri isə sevmirlər.

Beləliklə, qadınlar ipək donlarını xışıldada-xışıldada gülür, ucadan danışır, öz kişilərinə qürur hissiylə baxır, fəxr edirdilər; onlar bilirdilər ki, sevgi dolu həyəcan təhlükə və ölüm qarşısında ikiqat şirin, ikiqat alovlu olur. İlk anlarda Skarletin ürəyi sevincdən döyünürdü, çünki o, uzun fasilədən sonra yenidən adamlar arasına, belə gur təntənəli məclis içinə çıxmışdı, lakin çox keçmədi ki, onun sevinci söndü. O, camaatın üzündə şövqlü ifadə gördü; ətrafdakı adamların demək olar ki, hamısının üz-gözündən bir təntənə, əzəmət yağırdı. Ondan başqa bütün qadınlar ehtirasla işıq saçır, vətənpərvərlik duyğularıyla aşıb-daşırdılar. Birdən-birə onun əhvalı dəyişdi, ətrafdakı ab-hava onun ruhunu sarsıtdı. Budur, artıq zal onun nəzərində əzəmətini itridi, qızların təntənəli geyim-keçimi, onların Konfederasiyaya olan hədsiz məhəbbəti, gözlərində və üzlərində yanan heyrət dolu ifadələr sadəcə ona gülünc göründü. Skarletin təəccübdən hətta dodaqları da bir balaca aralandı, qız hiss etdi ki, o, vəcdə gələn, qürur dolu duyğularla şadlanan və haqq işi uğrunda canlarını belə fəda etməyə hazır olan bu qadınların heç biri deyil; onda bu qadınların yaşadıqları duyğuların heç biri yoxdur! Onun beyninə dəhşətli bir fikir girmişdi: "Yox! Yox! Mən belə şeylər barədə düşünə bilmərəm! Bu, səfehlikdir, bu, günahdır!" Skarlet əvvəllər də bilirdi ki, bu qadınların bədnam haqq işi nə deməkdir! Bunlar onun üçün mənasız bir şey idi; o, belə şeylər barədə eşitməkdən təngə gəlmişdi, adamların fanatik gözləri qızmış və bu, onu həddən artıq yormuşdu. Haqq işi ona müqəddəs görünmürdü. Müharibə onun üçün heç də yüksək amal deyildi. Müharibə onun üçün özgə həyatına amansızcasına qəsd etmək demək idi, müharibə pul demək idi, mənasız yerə xərclənən vəsait, ölüm-itim, həyatı, məişəti çətinləşdirən bir vasitə idi. Skarlet gördü ki, gecə-gündüz toxumaqdan, sarğı bintlərini dolamaqdan, tiftikləri barmaqları ilə qırpıb yolmaqdan zinhara gəlib. Qızın barmaqları da kobudlaşmışdı. Ah, bu hospital onu bezdirib! O, yorulmuşdu, o, əzab içində idi, o, darıxırdı! Üfunət iyi verən irinli yaraları görəndə ürəyi ağzına gəlirdi! O, inildəyən, ölümünü gözləyən yaralıların dəhşətli sifətlərini görməkdən yorulmuşdu!

Skarlet oğrun-oğrun ətrafına boylandı, onun üzündən pis fikirləri kiminsə sanki oxuya biləcəyindən qorxurdu. Ah! Axı niyə o, başqa qadınlar kimi düşünə bilmir? O qadınlar Haqq işinə səmimi qəlbdən inanırlar, bu yolda fədakarlıq nümayiş etdirirlər! O isə bu hissləri yaşaya bilmir! Onlar həqiqətən dediklərinə və elədiklərinə inanırlar! Əgər kimsə ondan şübhələnsə.... Yox! Onun düşündükləri barədə heç kəs bilməməlidir! O, yalandan özünü elə göstərməlidir ki, guya o da Haqq işi ilə öyünür, qürur duyur! O da Konfederasiya zabitinin dul qalmış arvadı rolunda çıxış edir, həyatın bütün sevinclərindən məhrum olsa da, dərdə, kədərə mətanətlə dözür; halbuki bilir ki, onun həlak olmuş əri haqq işi uğrunda mübarizədə yalnız mənasız bir qurbandır, vəssalam!..

(ardı var)

İngiliscədən çevirdi: Kamran NƏZİRLİ