Firuz Mustafa: 

Platon Diogeni "sərsəm Sokrat" adlandırırdı...

İki sərsəm...

Sokrat (b.e.ə.469- b.e.ə.399) sevdiyim filosofdur. Dediklərini şagirdləri qələmə alıb gələcək nəsillərə-bizlərə çatdırıb.

O, deyirdi ki, aza qane olan adam ən zəngin adamdır.

O, deyirdi: o yerdə ki, yalnız sərvəti üstün hesab edirlər, orada nə şərəf, nə inam, nə iman, nə ləyaqət, nə də abır-həya ola bilər.

Bir qədər başqa zaman kəsiyində yaşasa belə, Diogen də Sokratla həmfikir olub.

Diogen özünü dünya vətəndaşı hesab edirdi.

O, deyirdi ki, yaltaq- əl heyvanlarından ən qorxulusudur.

O, deyirdi: mən ağılsız deyiləm, amma sadəcə olaraq ağlım sizinkinə bənzəmir.

Nə yazıqlar ki, aradan minillər keçməsinə baxmayaraq bizim ətrafımız hələ də nəfsi, gözü, mədəsi, iştahası doymayan adamlarla doludur. Amma dünyamızın Sokratları və Diogenləri müəyyən səbəblərə görə susur.

Vaxtilə Diogen doğulduğu Sinopda (indiki Türkiyə ərazisində) paltarını soyunub, lüt (anadangəlmə) gəzməklə ikiayaqlı tiplərə öz etirazını bildirib: yəni mənə heç nə, hətta paltar da gərək deyil.

Bu gün nə qədər yesələr də doymayan həmin boynu qarınlarından yoğun olan ikiayaqlıları ittiham etmək, Diogen geyimində “ağıla dəvət etmək” bir az çətindir. Bir yandan soyuq, bir yandan da epidemiya. Diogen isti havaları gözləməlidir. Zira mən əminəm ki, cəsarət və cürətinə inandığım filosof dostlarımın bir qismi yay günlərində cəmiyyətin harınlarına ünvanlanan öz “acgözlükdənəlçəkin!” devizi altında keçirəcəkləri aksiyalarını Diogen (başqa sözlə, Adəm) “geyimində” reallaşdıracaqlar.

Platon Diogeni "sərsəm Sokrat" adlandırırdı. Halbuki həmin “sərsəmlər” öz təmiz adları, qəribə taleləri və ibrətamiz əməlləri ilə əsrləri adlayıb bizim günlərəcən yol gəliblər.