İlqar Əlfioğlu:

Özümü Behrəngiyə borclu sayıram..

Səməd Behrəngi mənim namizədlik dissertasiyamın mövzusu idi, kitablarını İranda işləyəndə min zülümlə yığmışdım, çünki şah zamanı tamam yasaqlanmışdı.

Müdafiəm də elə diplom işilə məhdudlaşdı, eləmədim, amma gözləyirdim ki, kimsə götürüb işləyəcək. Təssüf ki, bu da olmadı.

Yarım il qabaq diplom araşdırmamı Universitetimizin arxivindən axtardım, bəlli oldu ki, eramızdan əvvəlki işlər saxlanmır, lazımsız kimi məhv edilib...

Dünən saf-çürük eləmək üçün kağız-kuğazımı axtaranda, makinada yazılmış o işin dördüncü nüsxəsini tapdım, çətin oxunsa da, mümkündür. Bir də 1983-cü il "Azərbaycan" jurnalının Səməd haqqında məqaləm çıxmış 10-cu nömrəsi də varmış məndə...

Əlisəmid jurnalı görəndə dedi ki, o vaxt baş redaktor Əkrəm idi, dedim ola bilməz. Jurnalın arxasına baxdıq, məndeyən idi, baş redaktor əvəzi İsa İsmayılzadə imzalamışdı nömrəni. Əlisəmid soruçdu ki, niyə belə arxayın idin? Dedim ki, Əkrəm çox "prinsipial" adamdı, mənim məqaləmi çap etməzdi...

Nə isə...

Deyirlər ki, gələcəyə planlar qurmaq, qurban olduğumu güldürməkdir. Amma, ömür vəfa eləsə, başqa işlərdən başım ayılsa, o diplom işini ayrıca kitabça kimi nəşr etdirəcəm, özümü Behrəngiyə borclu sayıram.

Həm də, Yazıçılar İttifaqının Behrəngi adına xüsusi mükafatı, onu verən ayrıca komissiyası da var, qoy onlar da Səmədi tanısın, yoxsa, elə "Balaca Qara balıq" deyib, durublar...

Bir də ki, məndə Səmədin bütün kitabları var, öyrənmək istəsələr, verərdim, oxuyardılar...

Sizə Behrənginin "Uşaq ədəbiyyatı" məqaləsindən bir parçanı təqdim edirəm.

Elə bil, 2024-cü ildə, lap bizim üçün yazıb rəhmətlik...

“...Niyə deyirik ki, yalan danışmaq pisdir? Niyə deyirik ki, oğurluq yaramaz işdir?.. Niyə uşaqlara oğurluq və yalanın yaranması, inkişafı və yayılmasının köklərini anlatmırıq. Uşaqlara doğru danışmaq öyrədirik, özü də elə bir zəmanədə ki, sağ göz sol gözə yalan satır, qardaş qardaşından şəkkə düşür və adam ürəyindəkiləri dilinə gətirsə, başı olmazın bəlalar çəkər.

...Niyə binəvaların əlindən tutmağı təbliğ edirik və heç demirik ki, nədən biri binəva olur, o biri dövlətli?

...İndi elə zəmanədir ki, uşaq ədəbiyyatında iki məsələyə daha çox diqqət vermək, onları əsas saymaq lazımdır.

Birincisi budur ki, uşaq ədəbiyyatı balacaların şirin xəyal və yuxular, ictimai məsələlərdən bixəbərlik dünyası ilə böyüklərin ağrılı-acılı, çətin bəşəri problemlər üzərində duran qaranlıq dünyası arasında bir körpü olmalıdır...

İkinci məsələ budur ki, uşaqlara mükəmməl dünyagörüşü verməliyik. Onlara elə meyarlar verməliyik ki, müxtəlif əxlaqi və ictimai məsələləri daim dəyişən real şəraitlərdə düzgün qiymətləndirə bilsinlər.

...Uşaqa deməliyik ki, bəşərə zidd olan, qeyri-insani, cəmiyyətin inkişafını əngəlləyə bilən hər şeyə kin bəsləsin. Bu kin uşaq ədəbiyyatına yol tapmalıdır...”.