Alimlər dünyanın ən güclü hörümçək zəhərlərindən birini deşifrə ediblər

Münster Universitetinin alman alimləri dünyanın ən güclülərindən hesab edilən qara dul hörümçək zəhərinin tərkibindəki toksinlərin strukturunu deşifrə ediblər.

Tədqiqat Nature Communications (NatComms) elmi jurnalında dərc olunub.

Qara dul zəhəri həşəratların, xərçəngkimilərin və onurğalıların sinir sistemlərinə təsir edən yeddi müxtəlif zəhərli maddədən ibarət “kokteyl”dir.

İnsanlar üçün təhlükə sinir siqnallarının ötürülməsini pozan α-latrotoksindir.

α-latrotoksin sinapslarda spesifik reseptorlara - sinir hüceyrələri arasındakı təmaslara bağlanan kimi kalsium ionları nəzarətsiz olaraq siqnal hüceyrələrinin presinaptik membranlarına daxil olur. Bu, neyrotransmitterlərin sərbəst buraxılmasına səbəb olur, bu da güclü əzələ daralmasına və spazmlara səbəb olur.

Bu prosesin görünən sadəliyinə baxmayaraq, bunun arxasında çox mürəkkəb bir mexanizm var.

Alimlər α-latrotoksinin atoma yaxın rezolyusiya ilə membrana daxil edilməzdən əvvəl və sonra strukturunu tədqiq ediblər. Məlum olub ki, toksin reseptora bağlandıqda transformasiyaya məruz qalır. Zəhərli molekulun bir hissəsi şpris iynəsi kimi hüceyrə membranına nüfuz edən sapı əmələ gətirir.

Bu iynə membranda kalsium kanalı kimi fəaliyyət göstərən kiçik bir məsamə əmələ gətirir. Modelləşdirmə göstərdi ki, kalsium ionları onun vasitəsilə hüceyrəyə daxil ola bilir.

Alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, α-latrotoksin bütün məlum zəhərlərdən təsir prinsipi ilə fərqlənərək, kalsium kanallarının funksiyasını kompleks şəkildə təqlid edir.

Tədqiqatçıların fikrincə, latrotoksinin öyrənilməsi yeni antidotların, biopestisidlərin və iflicin müalicəsinin yaradılmasına gətirib çıxaracaq.