Zülalların qarşılıqlı təsirini öyrənmək üçün alqoritm hazırlanıb

Tədqiqatçılar süni intellektdən istifadə edərək zülalların qarşılıqlı təsirini öyrənmək üçün yeni yanaşma təqdim ediblər. Dil modellərindən istifadə edərək, DiffPALM alqoritmi müxtəlif zülal ailələrinin üzvləri arasında qarşılıqlı əlaqəni təhlil edir və proqnozlaşdırır. O, hətta kiçik məlumat dəstləri ilə də işləyə bilər, ona görə də nadir zülalların öyrənilməsi üçün aktualdır. Müəlliflərin fikrincə, DiffPALM bizə xəstəliklərin həll olunmamış mexanizmlərini anlamağa və yeni dərmanlar hazırlamağa imkan verəcək.

Tədqiqat “Proceedings of the National Academy of Sciences” jurnalında dərc olunub. 

Zülallar amin turşularından ibarət mürəkkəb molekullardır. Onlar kimyəvi reaksiyaları kataliz edir, hüceyrələrə və toxumalara güc verir, molekulları nəql edir və orqanizmdə digər mühüm funksiyaları yerinə yetirir. Yeni dərmanlar hazırlamaq və bədənin necə işlədiyini başa düşmək üçün alimlərin zülalların bir-biri ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu anlamaları vacibdir. Ancaq protein strukturlarının böyük müxtəlifliyi və mürəkkəbliyi səbəbindən bunu anlamaq çətindir.

Tədqiqatçılar süni intellektdən istifadə edərək zülalların qarşılıqlı təsirini öyrənmək üçün yeni yanaşma təqdim ediblər. Onlar hizalanmaya əsaslanan dil modellərindən (DiffPALM) istifadə edərək diferensiallaşdırıla bilən zülal cütləşməsi üçün bir üsul hazırladılar. Zülal üçün xüsusi dil modellərindən istifadə edərək, AlphaFold-un MSA Transformatoru və EvoFormer, DiffPALM iki protein ailəsinin üzvləri arasında qarşılıqlı əlaqəni təhlil edir və proqnozlaşdırır. Alqoritm hətta amin turşusu ardıcıllığı məlumatlarının kiçik dəstləri ilə işləyə bilər, buna görə də nadir zülallar üçün aktualdır.

Alimlər DiffPALM-i zülal cütləşməsini öyrənmək üçün ənənəvi üsullarla müqayisə ediblər. Məlum olub ki, yeni yanaşma zülal ardıcıllığının qarşılıqlı təsirinin təkamülünü təhlil etmək üçün ən mürəkkəb sınaqlarda belə əvvəlki metodları üstələyir. Gələcəkdə DiffPALM bizə müxtəlif xəstəliklərin həll olunmamış mexanizmlərini anlamağa və yeni dərmanlar hazırlamağa imkan verəcək. Alqoritm sərbəst şəkildə mövcuddur - müəlliflər ümid edirlər ki, DiffPALM elmi ictimaiyyətə protein biologiyasının fundamental prinsiplərini daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək.