Rafiq Yusifoğlu:

İsmayıl Şıxlının tələbəsinə- mənə yazdığı məktub

Sevimlı müəllimim İsmayıl Şıxlının 1967-ci ildə öz tələbəsinə - mənə yazdığı məktub…

Ruhun şad olsun, ustad!

Ираде Елифова:

Dəyər veririk, yüksək qiymətləndirir, əziz ruhunu hörmətlə yad edirik, unudulmaz İsmayıl Şıxlının.

Sizə də Allahın verdiyi ömür payını sağlam və mənalı yaşamağınızı arzulayırıq hörmətli Rafiq Yusifoglu .

İnsana həyatda yalnız xoş xatirələr və xoş əməllərlə tarixdə təmiz ad qalır.

 

Elxan Ağayev:

İSMAYIL ŞIXLI haqqında bir xatirəcik

50-ci illərin ikinci yarısında Kazımabad yeddiillik məktəbinin balaca kitabxanasında bir-iki səhifəsini oxuduğum kitab mənə maraqlı və şirin gəldi. Kitabın üz qabığı və arxadan sonluğu yox idi. Adı və müəllifi də bilinmirdi. O vaxtlar Ənvər Məmmədxanlı və İlyas Əfəndiyevin hekayələrini çox sevirdim. Niyə? Bilmirdim.

Adını, müəllifini bilmədiyim, tamamlanmayan bu əsəri oxuduqdan sonra yuxarıdakı müəlliflərdən birinə aid olduğuna tam əmin idim.

Göytəpədə 8-ci sinifdə oxuyarkən çox mütaliəçi olan Səbzəgül adlı sinif yoldaşıma məzmunu danışanda o bu əsərin İsmayıl Şıxlının ,,Ayrılan yollar" povesti olduğunu söylədi (povestlərin romanlaşması sonralar baş verdi). Bənövşəyi cildli bu kitabı tapıb sonluğunu oxudum.

...İsmayıl müəllim birinci dəfə auditoriyaya girəndə heyrətdə idim. Bilirsiniz, kənd uşağının canlı yazıçı ilə üzləşməsinin necə hiss olduğunu, güman edirəm ki, keçirmisiniz. Adam bu tanınmışlara qeyri-adi zirvə kimi baxır.

O, əzəmətli, həm də yaraşıqlı bir kişi idi. Hündür boy, enli kürək, dolu sifət, iri gözlər, arxaya daranmış səliqəli saçlar! Bizim yanımızda dağa bənzəyirdi. Hələ gözlərindəki dərinliyi demirəm! Aramla və sakit səslə danışardı. Onun səsini ucaltdığını görmədik. Rəvan və dəqiq nitqi vardı.

Savadı, elmi haqqında danışmaq mənim işim deyil. Ondan dərs alanlar bunu yaxşı bilirlər.

İş elə gətirdi ki, 1-ci semestrdə ilk zaçotumuz xarici ədəbiyyatdan-İsmayıl müəllimin fənnindən idi. Söz yox, yuxarı kurs tələbələri zaçotun mahiyyəti haqqında məlumat versələr də, ilk verəcəyimiz bu zaçota görə həyəcanlı idik.

İndiki kimi yadımdadır, həftənin beşinci günü idi.

Əlifba sırasına görə adım ikinci idi. Lakin sonralar olacağı kimi, indi də birinci cavab verməli oldum. Sual yazdırmadı.Sakitcə soruşdu :

-Verdiyim siyahıdakı əsərləri oxuyubsanmı?

-Latın qrafikası ilə olan ,,Qırmızı və Qara", ,,Gözəgörünməz adam", ,,Paris Notrdam kilsəsi" əsərlərini, bir də V. Şekspirin ,,Şıltaq qızın yumşalması" əsərini oxumamışam. Qalanların hamısını oxumuşam.

-Zaçot yazmıram. Həftənin birinci gününə kimi Şekspiri oxuyub gələrsən.

Öldüm də! Vay dədə! İlk zaçotu verə bilmədim! Görəsən, taleyim necə olacaq? Əslində, qorxulu heç nə baş verməyibmiş! Sadəcə, biz yola bələd deyildik.

Bütün qrup qorxdu. Kimdən soruşdusa, dedi ki, hamısını oxumuşam. Heç kəs gözü çıxan mən qardaş kim olmaq istəmədi.

Rəhmətlik əsərlərdən suallar verir, cavab almayanda sakit-sakit deyirdi : ,,Qızım(oğlum), yadına sal, bəlkə, oxumamısan? Oxuyub gələrsən".

Yox e, kimə deyirsən?

Zaçot yazırdı.

Elə bilməyin ki, hamı belə edirdi. Qrupumuzda yaxşı oxuyan uşaqlar da çox idi.

Məndən başqa, hamının zaçot kitabçasına ,,məqbul" yazıldı.

Mənim halımı təsəvvür edin; ilk zaçot ola və səndən başqa hamı ,,məqbul" ala!

Şekspiri oxuyub həftənin birinci günü kafedraya getdim. Qapıdan içəri boylandım və məni görən kimi əli ilə çağırdı. Heç nə soruşmadan və bir söz demədən zaçot kitabçamı istədi və alıb ,,məqbul" yazdı. Sakit səslə dedi:,,Sən hamıdan çox oxumuşdun! Düz danışdığına görə sağ ol! İmtahan vərəqinə ,,məqbul" yazmışam. Get, imtahanlarına hazırlaş!" Təşəkkürümü bildirib çıxanda bir də adımı soruşdu. Dedim.

Növbəti semestrdə bizə Həyatzadə dərs dedi.

4-cü kursda oxuyarkən tarix-filologiyanın son buraxılışı olacağından yanvar ayından filologiya fakültəsinə Afad müəllim(Qurbanov) dekan təyin olundu. Mart ayında prof. Dəmirçizadənin dərsindən qaçan 40 nəfərin içindən cəzalandırılmaq üçün 7 nəfər seçildi. Əslində, günah özümdə oldu. Dəmirçizadənin narazılığından sonra Afad müəllim ,,potok"a gəldi. Qaçanlardan səbəbini soruşmağa başladı. ,,A" qrupunda məndən başladı. Söz tapa bilmədim, ,,üzrsüzdür" dedim. Elə zənn etdi ki, onu dolayıram. Məndən başqa, 7 xanımı da seçib dekanlığa gətirdi.,,Gedin, sənəd gətirməyincə sizi dərsə buraxmayacağam". Qızlar getdi. Dedim : ,,Axı üzürsüzlüyə hardan kağız alım?" Məni otaqdan çıxartdı. Hər gün dekanlığa gəlir, dərsdə oturmağa icazə istəyir, rədd cavabı alırdım. Artıq əsəbdən boğulurdum. Dekanlığa girib ürəyimi boşaltdım. Afad müəllimi bürokratlıqda, duyğusuzluqda, qeyri-humanistlikdə təqsirləndirən bir təntənəli nitq söylədim. Daha bezmişdim. Nə ola-ola! İsmayıl müəllim də içəridə idi. Allah bilir, o orda olmasa idi, mənim taleyim necə olacaqdı! Ayağa durub yanıma gəldi, əlini çiynimə qoyub Afad müəllimə dedi :

,,Elxan(adım yadında qalıbmış) yaxşı tələbədir. Düz danışmağının cəzasını niyə çəksin ki?"

Sonra çiynimə yavaşca toxunub Afad müəllimin qərarını gözləmədən dedi : ,,Get dərsə!"

Məni ağlamaq tutdu və Afad müəllimə baxdım. O da başı ilə təsdiq etdi. Hər ikisinə ,,Sağ olun!" deyib 5 günlük fasilədən sonra məşğələlərə qatıldım.

Mən tam əminəm ki, İsmayıl müəllimin həyatında oxşar hallar çox olub. Hətta onun insanpərvərliyi, tələbələrə gizli maddi dəstəyi haqqında söhbətlər də tələbələr arasında danışılırdı. Nə dərəcədə düzdür, deyə bilmərəm.

Belə adamlara bir ifadə yaraşır : əsl kişi!

12.08. 2021.

 

Rafiq Yusifoglu:

Ruhu şad olsun! Gözəl insan idi. Qismət elə gətirdi ki, bizim qrupa dörd il dərs dedi. Yazıçılar İttifaqına üzvlük vəsiqəmdə də onun imzası var… Ruhu şad olsun!

Siz də sağ olun, Elxan müəllim. Maraqlı xatirədi…

QEYD. Sarı fonda verilən başlıqlar "Facebook" sosial şəbəkəsindəki başlıqla eynilik təşkil edir.