Hümbət Quliyev:

Xülya

(esse)

Qaranlığa baxmaq istədim. Ona baxıb zülməti görmək istədim.

İstəyimi gecəyə saxladım. Gündüz bunu edə bilməzdim, gündüz haqda işıqlı fikirlərim buna mane olardı. Gecədir. Otağın pərdələrini çəkdim, ulduzlar pəncərəmdən boylanmasınlar deyə. İşıqları söndürüb uzandım.

Gözlərimi yumdum. Qaranlığın keyfiyyəti məni qane etmədi. Durub, nə vaxtsa təyyarədə mənə verilən göz üçün örtüyü tapdım. Göz örtüyünü tapmağıma sevindim, örtuyü gözümə bağlayıb uzandım.

Qaranlığa baxıram. İlgincdir, yalnız işığın iştirakı ilə baxmağa hesablanmış gözlə necə baxıram? Ən maraqlısı da odur ki, mən nəsə görürəm.

Bu ki, bütün fizika qanunlarına ziddir. Nə ilə baxdığımı bilməsəm də, gördüyüm şübhəsizdir, aydın da görürəm. Bəlkə iç gözümlə baxıram? Üçüncü gözlə!

İlk kəşfimi edirəm, qaranlığa baxmaq olmur, ona yalnız zillənmək olur. Elə də edirəm, gözümü qaranlığa zilləyirəm. İlk dəfədir ki, sonsuzluğa baxmağın nə olduğunu dərk edirəm. Zillənməkdə davam edirəm. Beynim bunu nə üçün etdiyimi məndən soruşur, ona cavab vermirəm.

Dərki mümkünsüz olan müəmmalı gözümü, arxasınca fikrimi qaranlığın sonuna zilləyirəm.

Qaranlığa baxıram, bir an dərk edirəm ki, qaranlıq da mənə baxır. Bir birimizə təəccüblə baxırıq. Beynim çətin vəziyyətə düşsə də, ideya ortaya qoyur; qaranlığın güzgü effekti var.

Ağlım sürətlə işləməyə başlayır, aha, mən ilk dəfədir ki, öz içimi görürəm. Nə maraqlıdır, bədəni görmək üçün adi güzgüyə, içini görmək üçün qaranlığın güzgüsünə daxili gözlə baxmaq lazım imiş. Bəlkə bu gördüyüm elə mənim ruhumdur? Evrika! Ruhu görmək üçün iç gözlə, üçüncü gözlə baxmaq lazım imiş.

Laməkan və lazaman olan ruha yalnız qeyri- fizika qanunları ilə fəaliyyət göstərən daxili, üçüncü gözlə baxmaq mümkün imiş?

Ruhunu görən ilk insan oluram?

Belə çıxır ki, hamının min illərdir bədəndə axtardığı ruhun yerini mən tapdım və onu fitrətimlə gördüm?

Fitrət də elə budur, bəlkə!

Bu fikirlərimin xülya sözünə çox uyğun gəldiyini düşündüm.

Olsun, yazımın adını da elə xülya qoyum.

Axı insanlar tarix boyu reallıqlardan çox xülyalara inanıblar…

Hümbət Həsənoğlu