Şərif Ağayar:

Bizdə yazıçı kimi qocala bilmir heç kim

Mövlud Süleymanlı dünyasını dəyişdi. Böyük yazıçı idi. "Dəyirman" şedevrdir. Azərbaycan dilini, Azərbaycan nəsrini Tanrı dərgahına qaldıran bir mətndir. Bəs belə bir əsərin müəllifi – sovet mənəviyyatsızlığını kababxanaya çevrilmiş dəyirmanla simvollaşdıran ciddi bir yazıçı son 30 ilin Azərbaycanında heç bir problem görmədimi?

Niyə hamı 80 yaşlı yazıçının yalnız gəncliyində yazdığı əsərlərin adını çəkir?

Alik Alioghlu:

Şərif, özün də yaxşı bilirsən ki, adam bir hekayə ilə də tarixdə qala bilər, bir şeirlə də.. Heç kəsin ömrünün sonuna qədər yaxşı əsər yazmaq, ələlxüsus ölkənin problemlərindən yazmaq kimi bir öhdəliyi yoxdur. Mövlud Süleymanlı dürüst adam olub, ömrünün axırına qədər heç kəsə yaltaqlanmayıb, prezidentin verdiyi şərəf ordenini 5 aydan sonra ailəsinin təkidi ilə gedib götürüb.

 

Чингиз Султансой:

Dəyərli Şərif bəy, Mövlud Süleymanlı haqqında yazanda mənim toxunmadığım məqama toxundunuz, təşəkkür edirəm. Bunu kimsə deməliydi. Düz deyirsiniz, sözünüzdə haqq çoxdur, amma tam haqlı da deyilsiniz. Mövlud Süleymanlı barədə yox, bizim özümüz barəmizdə yazdığınızda. Azadlığımızdan imtina etməməşik, elə bir an da yoxdur!. Bəli, çoxunun şan-şöhrət, var-dövlət, oğul-uşaq, məişət qayğılarına və xülyasına qapıldığı məqam var, tanrı verəni bəndə verənə dəyişir çoxusu. Amma hamı yox axı? Həbsxanada yatanlar olmasaydı, hamı durumla barışsaydı, etiraz səsləri və əməlləri olmasaydı sizinlə razılaşardım. Amma var axı! Mövlud Süleymanlının dünyanı fəth etməməyində təqsiri cəmiyyətdə görmək ədalətsizlik və qeyri-obyektivlikdir. O yolla gedib-getməməyi qələm adamının özünün istedad, cəsarət, özgüvən məsələsi, seçimi və günahı və ya uğuru, qələbəsidir. Yazıçı azadlığından imtina edirsə özünün seçimidir, əsla cəmiyyətin şərti deyil, SSRİ-nin dağılmağından, sərhədlərin açılmağından 30-35 il keçib. İstedadına güvənən yazıçı çıxıb gedərdi, dünyanı Avropadan ya Amerikadan fəth eləməyə başlardı. Odur ki, "Kimdir günahkar?" sualının cavabını "Hamımız" deyib xalqı, toplumu, bizi borclu çıxarmaq qeyri-obyektivlik və ədalətsizlikdir. Bu məsələdə günah yalnız Mövlud Süleymanlının özündədir. Tarixin dolaşıq yollarından çıxan Azərbaycan xalqının indiki durumu onun əsil siması deyil, boks üzrə olimpia və dünya çempionu da xəstələnib zəif düşə, cəsarətini və döyüşkənliyini, simasını itirə bilər. Tofiq Yaqublu, Saleh rüstəmli, Əlzamin Salayev və b. kimi insanların varlığı bunun canlı, əyani sübutudur. Daha AbzadMedia gənclərini, dünyadan köçənləri, şəhid olanları demirəm. Bir daha təşəkkür, toxunmadığım bu mühüm məqama toxunduğunuza görə.

 

Ильхам Сулейман:

Deyilənə görə, sovet dövründə hakim kommunist partiyasının Stalinin şəxsiyyətinə pərəstişə son qoyması ilə tarixə düşmüş XXII qurultayında Mərkəzi Komitənin birinci katibi Nikita Xruşşov dünyasını yenicə dəyişmiş İosif Stalini ciddi tənqid atəşinə tutur. O məruzəsini qurtarar-qutarmaz yerdən ona imzasız bir kağız uzadırlar. Kağızda belə yazılmışdı: "Yoldaş Xruşşov, Siz özünüz də Stalin yoldaşın yanında məsul vəzifədə işləyirdiniz, niyə bu nöqsanları vaxtında onun üzünə söyləmirdiniz?"

Xruşşov diqqətlə kağızı oxuyur, sonra onu əlində göyə qaldırıb, zala müraciətlə soruşur: "Bu kağızı kim yazıb, mənə göndəribsə, ayağa qalxsın." Zaldan səs çıxmır. Xruşşov sualını bir də təkrar edir. Zalda hamı susur. Onda Xruşşov zala müraciətlə, "Qorxursunuz, bax, mən də o vaxt beləcə qorxurdum!"-deyir.

Cəsurlara, sözünü üzə deməyi bacaranlara heyranam!

QEYD. Sarı fonda verilən başlıqlar "Facebook" sosial şəbəkəsindəki başlıqla eynilik təşkil edir.

Çünki... bizdə yazıçı kimi qocala bilmir heç kim. Müxtəlif səbəblərdən. Obyektiv-subyektiv – dəxli yoxdur, nəticə dəyişmir. Biz ata kimi, baba kimi, dost kimi, ağsaqqal kimi ömrümüzü davam edə bilirik, yazıçı kimi yox. Gəncliyimizdə faciəli şəkildə həlak oluruq.

Azadlığımızdan imtina etdiyimiz an...

Ev-ailə, şan-şöhrət, var-dövlət, oğul-uşaq xülyasına qapıldığımız an.

Tanrı verəni bəndə verənə asanlıqla dəyişirik...

Mövlud müəllim nəinki ingilis, fransız, alman, hətta ispan olsaydı dünyanı fəth edərdi. Cəmiyyət onun qarşısına heç vaxt yazıçı azadlığından imtinanı həyat-məmat şərti kimi qoymazdı.

Kimdir günahkar?

Hamımız.

Uşaqlı-böyüklü, qızlı-oğlanlı, ölülü-dirili – hamımız.

Bu bizik.

Böyük yazıçını da böyüməyə qoymayan, onu səksən yaşında gənclik mətnləri ilə uğurlayan, müstəqillikdən və qələbədən sonra da səadətin ünvanını tapmayan binəvalar...