İnsanlar neçənci ildə əllərini yumağa başladılar?

170 ildən çox əvvəl Vyana həkimi İqnaz Semmelveys Avropaya əlləri necə yumağı öyrətdi. 1847-ci ildə Vyana Xəstəxanasında Dr. Kleinin köməkçisi kimi çalışan İqnaz Semmelveys xəstəxananın doğum şöbələrində qadınlarda yüksək uşaq ölümünün və “doğuş qızdırması”nın səbəblərini təhlil edərək, bu göstəricilərin uşaqlıq yolu ilə əlaqəli olduğunu fərz etdi. O, həkimlərə əllərini ağartma məhlulu ilə müalicə etməyi təklif edib. Bu sadə tədbir görünməmiş bir uğur idi . Nununla ölüm nisbəti kəskin şəkildə azaldı. Lakin o zaman elm hələ patogen mikroorqanizmlər nəzəriyyəsindən xəbərdar deyildi və Semmelveys şarlatanlıqda ittiham olunurdu. 1850-ci ildə Semmelweis Vyananı tərk etdi və 1861-ci ildə əl yuma nəzəriyyəsini müdafiə etdiyi kitabı nəşr olundu. Semmelweis 1865-ci ildə sağlığında tanınmadan öldü. Semmelweisin ölümündən cəmi beş il sonra ingilis cərrahı Cozef Lister nəhayət bir çox insanın ölümündə mikroorqanizmlərin rolunu və günahını sübut etdi. İki il sonra İngiltərədə əl yuma təbliğ olunmağa başladı. 

O vaxtdan bəri bəşəriyyət uzun bir yol keçmişdir və indi əl yuma hər hansı bir insanın gün ərzində bir neçə dəfə yerinə yetirdiyi ümumi prosedura çevrilmişdir. Ancaq bu, yeni bir problemə səbəb oldu. Bakterisid sabunun tez-tez istifadəsi əlavə bir təhlükənin yaranmasına səbəb oldu. Çox təmiz əllər, çünki antibakterial sabun insan dərisində olan bütün bakteriyaları, o cümlədən faydalı olanları öldürür. 

Patogenlərin ötürülməsi həm birbaşa, məsələn, sadə əl sıxma, həm də dolayı yolla, çirklənmiş səthlər, yumşaq oyuncaqlar və məişət əşyaları vasitəsilə baş verir.

Bir sıra tədqiqatçıların fikrincə, əllərdə bir neçə milyon mikroorqanizm, yaş əllərdə isə quru əllərə nisbətən 1000 dəfə çox mikroorqanizm var. Ofis işi ilə məşğul olan şəxslərin əllərində əl əməyi ilə məşğul olanlara nisbətən xeyli çox mikroorqanizm var. Ofisdəki ən çirkli əşyalar telefonlar, o cümlədən mobil telefonlar, masalar, klaviatura və kompüter siçanları, həmçinin qapı tutacaqları və işıq açarlarıdır. Çox sayda patogen mikroorqanizmlər saatlar, bilərziklər və üzüklər altında toplanır.