Bəybala Mirzəyev: 

Uzaq Əfqanıstandakı soydaşlarımız barədə nə bilirik?

Bura Vətən kimi baxanlar...

Bu il Əfqanıstanda diplomatik missiyamız fəaliyyətə başlayacaq. Bəzi insanlarımızın bu xəbəri skeptik ovqatla, əhəmiyyətsiz bir məsələ kimi qarşılaması anlaşılan deyil. Əfqanıstana xor baxmaq, bu ölkənin adını eşidəndə istehzalı reaksiya vermək düzgün yanaşma sayıla bilməz.

Bu ölkəni hazırda uzun saqqalı, əli avtomatlı, başı çalmalı radikal-şəriətçi taliblərin idarə etməsi Əfqanıstanın region üçün və Azərbaycan üçün əhəmiyyətini əsla azaltmır. Əksinə, Əfqanıstanın Çindən tutmuş Azərbaycana qədər dünyanın bir çox ölkələri üçün əhəmiyyəti gün-gündən daha da artır.

Niyə artır?

Bu sualı cavablandırmaq üçün gəlin bəzi təfərrüatlara varaq.

Çinin Əfqanıstanda həm iqtisadi maraqları, həm də “Bir kəmər - bir yol” layihəsi çərçivəsində qlobal tranzit hədəfləri var. Çin hələ 2007-ci ildən etibarən bu ölkəyə irihəcmli investisiyalar yatırmağa başlayıb. Əfqanıstanın mis, qızıl ehtiyatları Çini özünə cəlb edir.

Azərbaycan da hər il Əfqanıstana təxminən 40-50 milyon dollar civarında neft və neft məhsulları satır. İki ölkə arasında digər sahələrdə də əməkdaşlıqlar mövcuddur.

Ən önəmli məqam isə bu ölkədə bizimlə eyni soydan olan çoxlu insanların yaşamasıdır. Bu gün Əfqanıstanın Herat, Qəndahar, Məzari-Şərif və s. şəhərlərində, əyalətlərində hələ Səlcuqlar (11-12-ci əsrlər) dönəmindən, Səfəvilər və Nadir şahın dövründən oralarda məskunlaşmış etnik azərbaycanlıların varisləri - təxminən 500 min nəfərə yaxın Azərbaycan türkü yaşayır. Və onların əksəriyyəti Azərbaycana tarixi vətənləri kimi, ata yurdu kimi, ümid yeri kimi baxırlar.

Etnik əfqanlar (puştunlar və digərləri) həmin azərbaycanlıları qızılbaşlar, əfşarlar, şahsevənlər, ya da sadəcə şiələr adlandırırlar.

Paytaxt Kabil şəhərinin ətrafında isə məhz azərbaycanlıların kompakt şəkildə yaşadığı Qarabağlılar adlı ayrıca məhəllə də var. Onların arasında nüfuzlu həkimlər, mühəndislər, hərbçilər çoxdur.

Lakin əfsuslar olsun ki, Əfqanıstandakı soydaşlarımızın bu gün Azərbaycan Respublikası ilə əlaqələri demək olar ki, yox dərəcəsindədir. Diaspor Komitəsi də indiyə qədər onlarla davamlı əlaqə qura bilməyib.

Zənnimcə, bizim onlara sahiblənmək vaxtımız yetişib. Kabildə səfirliyimizin açılması da oradakı soydaşlarımızla əlaqələrimizin qurulmasına təkan verə bilər.

P.S.

500 min azərbaycanlı nə vaxtsa bizim Əfqanıstanda "yumşaq güc"ümüzə də çevrilə bilər. Və onlar hətta Əfqanıstana rəhbərlik də edə bilərlər.