“Mizan-tərəzi”ni pozan cehiz bəhsəbəhsi

...Borcumuzdur deyirik, amma borca düşürük

 Cehiz ailə quranlara bir növ köməkdir. Hər bir ata-ananın borcudur ki, qızına cehiz versin. Lakin təqdirəlayiq bu adət – cehiz həddini aşdıqda və bunun müqabilində oğlan evindən saysız-hesabsız pal-paltar, qiymətli qaş-daş, “başlıq”, “süd pulu” və s. tələb edildikdə “mizan-tərəzi” pozulur. Mənfi ehtiraslar məhəbbəti alverə çevirir. İstər-istəməz ailələr arası psixoloji iqlim dəyişir. Söz-söhbət, ixtilaf, münaqişə yaranır. 
Valideynlər iki sevən gəncə xeyir-dua vermək, onların xoşbəxtliyi naminə qüvvə və imkanları birləşdirmək əvəzinə bir-birini çətin durumda qoyur. Kimi borc alır, kimi isə kredit götürür. Verilən cehizin, alınan əşyaların bir qismi isə ümumiyyətlə istifadə olunmur. Bəs israfçılığın qarşısını necə almalı?
Bu məsələnin həllində əsas rolu ailə quran cütlük oynaya bilər. Onlar buna imkan verməməli, valideynlər qarşısında şərt qoyub israfçılıqdan çəkindirməlidir. Yalnız zəruri ehtiyac təmin olunarsa, nə borca, nə də artıq xərcə yer qalar. 
Hər iki gənc işin iqtisadi tərəfini düşünməli, maddi imkanları düzgün qiymətləndirməlidir. Çünki büdcə imkan daxilində planlaşdırılır. Kiminsə fitvasına uyub “qonşudan qalma geri” prinsipilə kor-koranə təqliddən yayınmalıyıq. 
Əfsuslar olsun ki, XXI əsrin gəncləri bunun fərqinə varmasa da, yaşlı nəsil ənənənin tərəfdarı kimi dediyində israrlıdır. Lakin milli-əxlaqi dəyərini, mənasını itirməkdə olan bu adəti “müasir model” səviyyəsində qabartmamalıyıq. Bol cehiz aparıb, yaxud da qızıl-zinət əşyalarına artıq pul məsrəf edib kirayədə yaşamaqdansa, ev barədə fikirləşmək lazımdır. Gəncləri vaxtında təhsilə yönəldib, peşə və sənətə yiyələnməsinə şərait yaradılmalıdır. Gələcək ailənin gəliri, büdcəsi olmalıdır ki, mədaxil məxarici ödəsin.
Bəhsəbəhs, dəbdəbə xatirinə oğluna avtomobil, ya da görünüş, bər-bəzək naminə qızına tanınmış firma məhsulu, bahalı qab-qacaq və digər lazımsız əşya almaqla öyünən valideyn övladının həyata münasibətini doğru-düzgün səciyyələndirə bilməz. Çünki bu vərdiş heç bir məntiqə əsaslanmır. 
Oğul böyüdüb evləndirmək, qız köçürdüb cehiz vermək borcumuzdur. Amma borca düşmədən...

Akif AĞAYEV