Hümbət Quliyev: 

Gülzar

( hekayə)

Bir kənddə Gülzar adlı bir qadın yaşayırdı, tək yaşayırdı. Onun yaşını dəqiq bilən yox idi, adının sonuna xala da, bibi də qoymaq da olardı, amma kənddə bunu heç kim etmirdi.

Gülzarı bir iş görməyi lazım olanda çağırırdılar, çox vaxt da, xeyirə, şərə…

Bu qaradinməz, ilk baxışdan çəlimsiz görünən xanımdan heç kim “yox” və “yoruldum” sözünü eşitməmişdi. Kəndin hər başından tez- tez eşidilərdi: Gülzar süpür, Gülzar apar, Gülzar gətir, Gülzar yu, Gülzar sər…

Yaşlı nəsil bilirdi ki, kolxozun müsahibi Çolaq Əli Rusiyada yaşayan tək oğlunu öz xəstəliyi adı ilə teleqramla kəndə çağırtdırmış və bir həftə ərzində qonşu kənddən gətirdiyi qızla evləndirmişdi. Məqsədi oğlunu kəndə bağlamaq idi. Amma o, “mən kənddə qala bilmərəm” deyib, toy gecəsinin sabahı kənddən birdəfəlik qaçıb getmişdi. Toyu olan həmin qızın adı Gülzar idi. O gecədən yadigar Gülzarın bir oğlu da olmuşdu. Çolaq Əli nəvəsinə dədəsi Qaraşın adını qoymuşdu və bundan böyük bir təsəlli tapırdı. Evdə Qaraşa uşaqlıqdan hamı “Qara” deyirdi. Qaranı Gülzardan uzaq saxlayır və onu ərini saxlaya bilməməkdə tez- tez günahlandırırdılar. Gülzar üzünü belə yaxşı görə bilmədiyi insanı necə saxlaya biləcəyi haqda düşünməyə çalışmışdı da, amma heç vaxt fikrini bir yana çıxarda bilməmişdi...

Qara da heç vaxt Gülzara ana demədi, hamı kimi elə o da Gülzar dedi. Qara nənəsi və babası öləndən sonra evdə çox olan gəbə və kilimləri satıb şəhərə getdi və daha qayıtmadı.

Yox, bir dəfə qayıtdı. Onun qayıtmağını bir qədər ləngidib Gülzarın həyatının bir sevinci haqda yazıram. Hə, Gülzarın həyatının Günəşi haqda. Gülzar təkliyini ovutmaq üçün özünün yığdığı pula bir sarı dana almışdı. Gülzar həyatda ərinə, balasına sərf edə bilmədiyi bütün sevgi və məhəbbətini bu danaya yönəltmişdi. Dana sarı rəngdə olduğundan Gülzar ona

“ Günəş” adı qoymuşdu. Danışmayan Gülzar “ Günəşi” görəndə dili ağzına sığmırdı, elə hey onunla danışır, onu əzizləyirdi. Günəş də davranışı və baxışları ilə öz qarşılıqlı sevgisini Gülzara hər an nümayiş etdirirdi.

Gülzar özü yeməmişdən, Günəşin yeməyini verər, özü içməmişdən onun suyunu verər, öz yerinə girməmiş, onun yerini rahlayardı. Gülzar Günəşlə, Günəş Gülzarla birlikdə xoşbəxt idilər.

O gecə oğlu Qara kəndə bir dostunun minik maşını ilə gəlmişdi.

Gülzar Qaranın gəlişinə çox sevinmiş, əl- ayağa düşmüş, süfrə açmışdı. Günəşin südü çox olurdu, evdə yağ, pendir bol idi. Gülzar balaca uşaqları olan evlərə Günəşin südündən, qaymağından tez- tez pay da göndərərdi.

Çörək yeyəndən sonra oğlu anasını qırağa çəkib dedi:- Gülzar, qumarda pul uduzmuşam. Qumar borcu, ağır borcdur, sabah axşama kimi çatdırmalıyam. Gümanım sənədir. Evdə nəyin var?

Gülzar tez qaçıb sandığı açmış, kəfənlik ağlarının içində öz dəfni üçün gizlətdiy pulu çıxarıb Qaraya vermişdi. Qara pulu sayıb demişdi ki, bu çox azdır. Pulu tam qaytarmasa, onu öldürə də bilərlər. Gülzar Qaranın dediklərini yaxşı anlamasa da, tək balasının öldürülməməsi üçün hər şeyə hazır idi. Amma o, axı nə edə bilərdi?

Qara onu bir daha yanlayıb dedi: - Düşünürəm ki, sən heyvanı balandan çox istəməzsən.

Gülzar əvvəl Qaranın nə dediyini anlamadı. O, Günəşə heyvan deyildiyini ilk dəfə eşidirdi. O, axı heyvan deyildi, o, Günəş idi.

Qaranın sözlərindən sonra Gülzarın ayaqları pambıq kimi oldu və o dayandığı yerdə də yerə çökdü.

- Gülzar, sən belə pərişan olma, işimi yoluma qoyub gəlib sənə bir dana alaram. Gülzarın ətrafında canfəşanlıq edən dostunu göstərib dedi ki, Vəliş qəssabdır, hər şeyi o necə lazımdırsa, elə də edəcək.

Dostlar səhərə yaxın doğranmış ət parçalarını maşının mümkün olan bütün yerlərinə doldurdular. Maşına yerləşdirə bilmədikləri yalnız Günəşin başı oldu. Qəssab Vəliş gözləri hələ də açıq inəyin başına baxıb apara bilməyəcəklərinə təəssüflənirdi, axı o yaxşı baş xaşının həvəskarı idi…

Səhərisi gün qonşular Gülzarın Günəşi nobata göndərməməsi səbəbindən həyətinə boylandılar. Gülzar öz adına hay vermirdi. Açıq qapıdan evə daxil olan qonşular Gülzarı öz Günəşinin kəsilmiş başını qucaqlamış vəziyyətdə nəfəssiz tapdılar.

Günəşin də, Gülzarın da gözləri açıq idi…

Gülzarı bütün kənd böyük urvatla dəfn elədilər.

Dəfndən qayıdan camaatın yanından keçən bir maşın saxlayıb, soruşdu: - Rəhmətə gedən kimdir?

Camaat ayaq saxladı, hamı bir- birinə, sonra soruşana baxdılar və bir ağsaqqal qəddini düzəldib dedi: - bala rəhmətə gedən Gülzardır, kəndimizin Günəşi Gülzar…

Hümbət Həsənoğlu