Kərim Kərimli: 

Hörmətli Ayaz müəllim, «честно говоря, я вас не понимаю!»

Ayaz Salayev bir film çəkmişdi: “Палаточная Шуша”.

(O vaxt da, indi də, ha çalışsam da filmin adını Azərbaycan dilinə dəqiq tərcümə edə bilmədim. “Çadır Şuşa”, “Mağar Şuşa”, “Şuşa çadırı”, “Şuşa mağarı”, “Çadırdan Şuşa”, “Mağardan Şuşa”, “Çadırda Şuşa”, “Mağarda Şuşa”, “Şuşa çadırda”, “Şuşa mağarda” və s. və b. Filmin müəllifləri özləri "Çadırdan Şuşa" kimi tərcümə etmişdilər.)

Uzun illər bundan əvvəl, məcburi köçkünlüyün pis vaxtlarında...

Filmin təqdimatına məni də dəvət etmişdilər.

Təxminən 35-40 (bəlkə də az) dəqiqəlik baxışdan sonra müzakirə başladı.

Film ibarət idi ondan ki (klassiklərimiz demişkən), Bakının Yasamal rayonunun Yeni Yasamal qəsəbəsində şuşalıların məskunlaşdığı binaların qarşısında bir mağar tikilir.

Yox, qoy lap başdan dəqiq deyim. Deməli, filmin əsas qəhrəmanı indi artıq rəhmətlik olan, Şuşa camaatının hörmətlə xatırladığı Çayçı Rafayıl özünə məxsus olan avtomobildə gəlir həmin məhəlləyə, orda maşını saxlayır və maşından xeyir-şər mağarını yerə düşürdüb köməkçiləri ilə başlayır burada bir mağar qurmağa. Sonra masaları düzür, sonra samovarları qaynadır və mağara yığışan camaata çay verir. Sonra camaat dağılır və Rafayıl kişi başının dəstəsi ilə mağarı söküb yığır avtomobilə və sürüb çıxıb gedir.

Filmin əsas “hadisə”lərindən biri də budur ki, Rafayıl kişi mağarı tikdikcə və sökdükcə, həmçinin çay qaynadıb payladıqca danışır.

Yəni Şuşada, işğaldan qabaq başına gələn əhvalatlardan və eşitdiyi bildiyi lətifələrdən danışır və Azərbaycan dilində danışdığını sonra erməni dilinə, yaxud əvvəlcə erməni dilində danışdığını sonra da bizim dilə tərcümə edir.

Yəni monoloq hər iki dildə gedir.

Dediyim kimi, müzakirə başladı və çoxsaylı təqdimat iştirakçıları çoxlu da sual verdilər.

Mən də dəstədən geri qalmadım və icazə alıb bir sual verdim:

– Ayaz müəllim, sizin bu filmi çəkməkdə məqsədiniz nədir? Yəni bu filmlə nə demək istəmisiniz, yaxud istəyirsiniz?

Təəccüblə üzümə baxıb:

– Sən başa düşmürsən mən burada nə demək istəyirəm? – deyə soruşdu.

– Hörmətli Ayaz müəllim, – təmkinimi qorumağa çalışaraq dedim, – tanımadığınız adama “sən” deyə müraciət etməyinizə şüurlu şəkildə göz yumaraq xahiş edirəm ki, mənim sualıma sualla deyil, cavabla cavab verəsiniz.

Duruxub xeyli müddət üzümə baxdı və çiyinlərini çəkib, həmin anlarda dağınıq olan saçını barmaqları ilə geri darayıb, başını buladı.

– Yəni filmdə nə demək istədiyinizi deyəsiniz... – deyə əlavə etdim.

Hörmətli rejissor az qala bağıra-bağıra dedi:

– Filmdə demək istəmişəm ki, yəni… – duruxdu… – yəni, demək istəmişəm ki, Şuşada vaxtilə təkcə ermənilər yaşamayıb, ermənilərlə yanaşı azərbaycanlılar da yaşayıb!

Bir daha təkrar edirəm, məhz belə dedi: “ERMƏNİLƏRLƏ YANAŞI AZƏRBAYCANLILAR DA YAŞAYIB!”

…Və eyni tonda davam elədi:

– Sən bunu başa düşmədin?!

– Ayaz müəllim, – yenə də hörmətlə və sakitcə deim, – bir şəhərdə əhalinin tam əksəriyyəti azərbaycanlı, yalnız 6 faizi, lap onların iddia etdiyini qəbul etsək, 11 faizi erməni olarsa, bu halda, sizin fikrinizcə, “ermənilərlə yanaşı azərbaycanlılar da yaşayıb” ifadəsi düz olar, yoxsa “azərbaycanlılarla yanaşı ermənilər də yaşayıb” demək?

Yenə də bir az duruxdu, üzümə key kimi baxdı, başını buladı və olduqca konkret bir cavab verdi:

– Честно говоря, я вас не понимаю!

Əlbəttə, müzakirə bir az da uzandı, amma elə də əhəmiyyəti olmadığından daha ardını yazmıram.

İndi Ayaz müəllimin dilimiz barədə deiklərini düşünəndə ona “öz dilində” cavab vermək keçir adamın könlündən:

– Hörmətli Ayaz müəllim, «честно говоря, я вас не понимаю!»

P.S. Ancaq onu da deyim ki, bu əhvalat mənim ona qarşı "Yarasa"ya görə yaranmış hörmətimi azalda bilmədi, o hörmət yerində qalır.)

* * *

Gazanfar Huseyn 

Həmyerlim və dostum Yaşar Nəcəfovla ikimizin 178 yaşımız var. Bizim yadımızdadır ki, #Умеренныймороз müəllim Retro adlı bir veriliş aparırdı. O vaxtlar cavan olsaq da biz onun nə danışdığını başa düşə bilmirdik

Terane Memmed

Bir dəfə mən də özümü və əsəblərimi cilovlaya bilməyib hörmətli Ayaz müəllimə etiraz etmişəm. Nə vaxt, necə deməyəcəm. Siz hələ yaxşı qurtarmısınız. Mənə heç cavab da vermədi. Yəqin düşündü ki, səviyyəsindən aşağı olan adamla qadın da olsa danışmağa dəyməz.

Amma düzünü desəm

Я его тоже часто не понимаю.

Ilqar Qurbanov

Salamlar,K.D.Uşunski demişdir, uşaq hansı dildə təhsil alarsa elə o dildə o ənnəyədə bağlanar,məncə Ayaz bunu özünə şüar bilib ve elə o ruhdada davam edir.ağlı, düşüncəsi,mütaliyyəsi ancaq bir istiqamətlidir.

Nizami Ismayil

Bu erməniymiş ki Bu Zori Balayanın çuşkasıymış ki.Yaz gəlsin bunu aparlb Tat dərəsində Andronikin gününə salmaq lazımdlr Şərəfsiz Şuşanı erməni şəhəri hesab edir. Şuşanın deputatı Polad Bülbüloğlu versin bunu məhkəməyə erməni seperatçısı kimi mühakimə edilsin.

Beybala Mirzeyev

Maraqlıdır ki, bizim Ayaz Salayev kimi, Əkrəm Əylisli kimi beynəlmiləlçi kinorejissorlarımızdan, yazıçılarımızdan fərqli olaraq, erməni yazıçılar və rejissorlar ötən 30-35 il ərzində Azərbaycan-Ermənistan (türk-erməni) dostluğunu təbliğ edən bir dənə də əsər yazmadılar, yaratmadılar.

QEYD. Başlıqlar "Facebook" sosial şəbəkəsindəki başlıqla eynilik təşkil edir.